In vrijwel alle huishoudens is een fles 'javel' aanwezig, ook wel bleekwater genoemd. Deze wordt vooral gebruikt om het toilet schoon te maken. Daar zijn ook allerlei speciale middelen voor: toiletreinigers, wc-blokjes en luchtverfrissers. Veel van deze producten zijn volkomen overbodig. Chloor is bovendien heel schadelijk voor het milieu.

Ontsmetten

Veel mensen denken dat het noodzakelijk is sterke toiletreinigers of chloor(bleekmiddel) te gebruiken om besmettingen te voorkomen. Meestal is dat niet zo. Regelmatig schoonmaken met (vloeibare) zeep of allesreiniger houdt het toilet voldoende schoon. Chloor werkt ook helemaal niet zo effectief. Enkele uren nadat het in de wc-pot is gegooid, is het uitgewerkt en zijn de bacteriën al weer op volle sterkte terug. Over het algemeen zijn dit trouwens onschadelijke bacteriën. Ontsmetten is hoogstens nodig in ziekenhuizen, als besmettingsgevaar voor de patiënten bestaat en bijvoorbeeld op scholen bij erg warm weer. Overigens is het voor de hygiëne veel belangrijker doorspoelknoppen, kranen en deurgrepen te behandelen dan de toiletpot zelf. Chloorlucht wordt ten onrechte als schoon ervaren. Chloor zelf heeft geen reinigende werking en verwijdert geen kalk, het bleekt alleen de vlekken.

Chloor

Chloorbleekmiddel is erg slecht voor het milieu. In het riool of de rioolwaterzuiveringsinstallatie kan chloor chemische verbindingen vormen met andere stoffen. Deze verbindingen zijn soms erg moeilijk afbreekbaar en schadelijk voor het milieu. Bovendien kost de productie van chloor veel energie en kunnen er schadelijke stoffen bij vrijkomen, zoals asbest en kwik. Het transport van het giftige chloorgas brengt grote risico's met zich mee. Reden genoeg dus om geen chloor te gebruiken. In combinatie met andere schoonmaakmiddelen is chloor zelfs gevaarlijk, omdat het giftige chloorgas kan ontstaan. Een bijtend gas, dat onmiddellijk op de ademhaling kan slaan. Ook de combinatie chloor en urine geeft chloorgas; doe dus nooit zomaar bleekwater in de pot! Tegenwoordig is er ook bleekwater zonder chloor. Hierin is chloor vervangen door een veel minder schadelijk bleekmiddel, waterstofperoxide. Maar het bevat nog wel andere bestanddelen die het milieu onnodig belasten.

Toiletreinigers

Om kalkaanslag in een toiletpot te verwijderen, bevatten de meeste toiletreinigers zuren. Dit kunnen zwakke zuren zijn, zoals mierenzuur, azijnzuur of citroenzuur, maar ook sterke zuren, zoals zoutzuur. Deze zure producten kunnen de huid irriteren. In toiletreinigers zitten vaak ook andere stoffen: wasactieve stoffen, parfum en kleurstof. Ook deze belasten het milieu. Wasactieve stoffen hebben dezelfde werking als gewone zeep. Ze zijn echter vaak op synthetische basis en niet allemaal zo goed afbreekbaar als zeep. Op het etiket staat niet welke wasactieve stoffen in het product zitten.

Goede alternatieven

Schoonmaken van de wc gaat prima met (vloeibare) zeep. Alleen als u hard leidingwater heeft (meer dan 16 graden DH) kunt u beter een allesreiniger met wasactieve stoffen van plantaardige grondstoffen gebruiken, bijvoorbeeld van Ecover of Scaldis. Zeep wordt in hard water voor een groot deel inactief, zodat u er extra veel van nodig heeft.

Om kalkvlekken te verwijderen kunt u (schoonmaak)azijn gebruiken. Dit kunt u het beste doen nadat u de wc met zeep heeft schoongemaakt. Als u zeep en azijn tegelijkertijd gebruikt wordt de werking van beide middelen namelijk minder. Een hardnekkige aanslag kunt u verwijderen door er een lap op te leggen, waarop u een scheut azijn giet. Laat het geheel een nacht liggen. Wilt u toch een speciale wc-reiniger, neem er dan één met wasactieve stoffen op plantaardige basis, bijvoorbeeld van Ecover.

Paradichloorbenzeen

Wc-blokjes en luchtverfrissers bevatten soms de schadelijke stof paradichloorbenzeen. De ouderwetse schijven in cellofaan kunnen voor 100 procent uit deze stof bestaan. Gebruik deze producten niet. Inademing van de stof kan duizeligheid, zwakte en bloedarmoede veroorzaken. Op de lange duur ontstaan lever- en bloedaandoeningen. Paradichloorbenzeen is in het milieu niet goed afbreekbaar en vooral vissen zijn er zeer gevoelig voor. In WC-blokjes zit de stof tegenwoordig gelukkig niet vaak meer.

WC-blokjes

Andere bestanddelen van wc-blokjes zijn wasactieve stoffen, kleurstof, parfum en natriumsulfaat. Natriumsulfaat wordt omgezet in zwavelzuur, dat de rioleringen aantast en bijdraagt aan de verzilting van het milieu. De wasactieve stoffen zouden een reinigende werking hebben, het parfum zorgt voor een 'fris' geurtje. Uit onderzoek van de Nederlandse Consumentenbond in mei 1992 bleek dat de reinigende werking van wc-blokjes zeer beperkt is. Voor frisse lucht in de wc zijn de blokjes niet echt nodig.

Naast blokjes voor in de wc-pot, zijn er ook blokjes voor in het waterreservoir van het toilet. Soms wordt het spoelwater hierdoor blauw gekleurd. Ze bevatten wasactieve stoffen, kleurstof, parfum en soms ontsmettingsmiddelen. Ook deze wc-blokjes vormen een onnodige belasting van het milieu.

Luchtverfrissers

Luchtverfrissers zijn er in allerlei soorten: geurende gels en olie in aardewerk potjes, geurbloemen, spuitbussen, pompverstuivers en drukflacons. Allemaal bevatten ze chemicaliën die onaangename luchtjes overheersen. Ook deze producten vormen een onnodige belasting van het milieu. Vrij nieuw is de 'plug-in', waarbij de geurstof in het apparaatje elektrisch verwarmd wordt, waardoor deze verdampt en zich vervolgens verspreidt. Het verbruikt weliswaar niet veel stroom, maar het is onnodig.

Aan de verpakking van luchtverfrissers kleven ook milieubezwaren: de verpakte lucht zorgt voor extra afval, het plastic van de houders kan zware metalen bevatten. Als drijfgas zitten er in spuitbussen weliswaar geen schadelijke CFK's meer, maar wel stoffen die bijdragen aan de smogvorming.

Een raam openzetten is altijd beter dan kunstmatige luchtverfrissing.

Om 'vieze' luchtjes te verdrijven kan men beter:

- een lucifer in de toiletruimte afsteken;

- een sinaasappel vol met kruidnagels of een zakje met lavendel in de toiletruimte hangen;

- een zakdoekje besprenkeld met lavendelolie in de toiletruimte leggen.

Biologisch afbreekbaar

Op de verpakking van wc-reinigers en wc-blokjes staat vaak dat ze 'biologisch afbreekbaar' zijn. Deze term zegt meestal minder dan je zou verwachten. Ten eerste is de biologische afbreekbaarheid wettelijk verplicht, ten tweede slaat ze alleen op de wasactieve stoffen die het product bevat en niet op de andere stoffen. De andere stoffen kunnen dus wèl moeilijk afbreekbaar zijn. Daarnaast zegt het niet zoveel over de tijd die nodig is om de wasactieve stof af te breken. Voor was- en schoonmaakmiddelen is wettelijk bepaald dat de wasactieve stoffen erin binnen 3 à 4 weken voor 90 procent moeten zijn afgebroken. Biologisch afbreekbaar mag dus ook staan op een product dat nooit volledig wordt afgebroken! Er kunnen bovendien giftige afbraakproducten ontstaan. 'Biologisch afbreekbaar' is niet hetzelfde als 'minder milieubelastend'. Ook een stof die niet afbreekbaar is, zoals klei, kan onschadelijk zijn voor het milieu.

Meer informatie

- Informatiebladen nr. 6 Wasmiddelen en nr. 13 Schoonmaakmiddelen.