Het computertijdperk heeft anders dan verwacht niet tot minder papiergebruik geleid. In 1994 bedroeg het papierverbruik in België 2,47 miljard kg of 243 kg per Belg. Vier jaar eerder was dit nog 'slechts' 207 kg per Belg. Minder papier gebruiken is hard nodig. De productie van papier tast de natuur aan en belast het milieu.

Papier wordt gemaakt van hout. Een kwart van het hout dat de industrie verbruikt is bestemd voor de productie van papier. Papierinzameling maakt het mogelijk om papier of karton van oud papier te maken. Dat spaart bossen en milieu en voorkomt afval.

Papierproductie

Het papiergebruik legt grote druk op de bossen in de wereld. In Scandinavië, waar veel van ons papier(grondstof) vandaan komt, zijn de oorspronkelijke bossen (oerbossen) zo goed als verdwenen. Hiervoor zijn productiebossen in de plaats gekomen. Deze bossen zijn zo eentonig dat er maar weinig planten­ en diersoorten voorkomen. De vele soorten die er niet kunnen leven, worden daardoor met uitsterven bedreigd.

In landen als Canada, Rusland, Indonesië, Brazilië en Chili worden voor de houtopbrengst oerbossen gekapt, waarna ook daar productiebos wordt aangeplant. Hierdoor wordt het oude ecosysteem volledig vernietigd.

Papierbesparing leidt tot minder houtverbruik: duizend kilo kopieer­ of schrijfpapier minder spaart gemiddeld 15 bomen. Hierdoor zal de druk op de bossen afnemen.

De productie van papier kost energie en water, vervuilt het water en de lucht en veroorzaakt afval. Ook dàt voorkomt u door papier te besparen. Naast papierbesparing is het gebruik van kringlooppapier een mogelijkheid om bossen en milieu te ontzien.

Organisatie

Papierbesparing is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de portemonnee. U bespaart er geld mee op de inkoop van papier, op kopieer­ en portokosten en op de afvoer van oud papier.

Papierbesparende maatregelen invoeren is vechten tegen ingeburgerde gewoontes. Het is daarom nodig de maatregelen goed door te spreken met collega's of ze zelfs van 'boven af' in te voeren. Denk eraan om direct betrokkenen, zoals medewerkers bij de centrale repro, tijdig in te schakelen bij het opstellen van plannen. Het is aan te bevelen een team te vormen dat kan helpen bij moeilijkheden. Het werkt motiverend om collega's op de hoogte te houden van de effecten van papiergebruik op de natuur en van de resultaten van de besparingsmaatregelen.

Er zijn diverse mogelijkheden om papier te besparen. Er valt veel te besparen op kopiëren en printen, maar u kunt ook aan heel andere zaken denken:

- voorkom dat iemand informatie krijgt die hij of zij niet nodig heeft;

- bekijk of het mogelijk is informatie te laten rouleren door middel van een circulatiemap;

- gebruik het prikbord of personeelsblad voor mededelingen;

- beschikt u over een computernetwerk, dan kunt u ook daarover (interne) post versturen.

Kopiëren

Belangrijk is natuurlijk dat u niet teveel kopieert. Bepaal eerst hoeveel kopieën er ècht nodig zijn. Maar ook op andere manieren valt papier te besparen bij het kopiëren:

- kopieer zoveel mogelijk dubbelzijdig. Het lijkt vanzelfsprekend, maar het gebeurt lang niet altijd. De nieuwe generatie kopieermachines kan automatisch dubbelzijdig kopiëren;

- kopieer verkleind. Twee A4-tjes naast elkaar passen zo op één A4-tje;

- zorg voor duidelijke instructies bij het kopieerapparaat;

- houd bij hoeveel iedere afdeling, of eventueel iedere werknemer, kopieert. Dit kan bijvoorbeeld door toegangscodes op het kopieerapparaat te installeren of kopieerbudgetten per afdeling te hanteren. U kunt er ook een wedstrijd van maken.

Printen

Printen is niet altijd nodig. U kunt een tekst vaak ook op schijf (floppy) aanleveren. Let bij printen op het volgende:

- verander de standaardinstelling op uw computer: een plaatsbesparend lettertype (times roman), smallere marges;

- controleer de tekst vóór het printen, met spellingcontrole en 'printvoorbeeld op scherm';

- er zijn printers die automatisch dubbelzijdig kunnen printen. Bij andere printers kunt u dubbelzijdig printen door eerst de oneven pagina's te printen en daarna op de achterkant de even pagina's.

Meer tips om papier te besparen

- Ook faxen kan per computer. Het faxapparaat kan worden aangesloten op de computer met behulp van een faxkaart. Hierdoor kan uw brief in de computer direct naar de fax worden gestuurd om te verzenden. Omgekeerd is het ook mogelijk; u kunt een fax op uw computer ontvangen.

- Gebruik ook de andere zijde van papier, bijvoorbeeld voor het uitprinten van een proeftekst, het kopiëren van minder belangrijke stukken. Zet een inzamelbak neer voor papier dat nog aan één kant bruikbaar is. Reserveer één lade van kopieerapparaat en laserprinter voor dit papier.

- U kunt van oud papier dat maar aan één kant bedrukt is ook kladblokken maken.

- Neem waar het mogelijk is papier van een lager gramsgewicht.

- Gebruik toiletpapier van gerecycleerd papier.

- Kleef een sticker 'geen reclamedrukwerk a.u.b.' op uw brievenbus.

Papierinzameling

Voor elk stuk papier en karton dat van oud papier wordt gemaakt hoeft geen hout te worden gekapt. Dit ontziet de bossen. Ook is de productie van papier uit oud papier minder vervuilend dan van papier uit hout. Belgische fabrieken verwerken oud papier tot karton, krantenpapier en hygiënisch papier. Grafisch kringlooppapier komt uit het buitenland. De betere soorten papier, witte kettingformulieren en wit kopieer­ of schrijfpapier, brengen geld op als u ze apart inlevert. Het overige oud papier zal niet altijd geld opbrengen; de markt voor oud papier wisselt nogal. Soms wordt het gratis afgehaald of moet u er voor betalen, bijvoorbeeld de voorrijkosten.

Tips voor inzamelen

- De oud-papierprijzen wisselen sterk. In vrijwel alle gemeenten bestaat er een selectieve inzameling van papier; vanaf halverwege 1998 wordt ze verplicht. Een aantal gemeentes wil het voor kleine verenigingen aantrekkelijk houden om oud papier in te zamelen en zorgt dat ze in slechte tijden toch geld krijgen voor oud papier. Is dit in uw gemeente het geval, probeer dan in de buurt een vereniging te vinden die oud papier inzamelt. Zo hoeft u er niet voor te betalen en helpt u een vereniging.

- In de Gouden Gids vindt u adressen van handelaars in oud papier.

- Het kan de moeite lonen papier op soort gescheiden in te zamelen. Bespreek dit met uw inzamelaar.

- Er zijn verschillende inzamelbakken in de handel voor oud papier. U kunt bijvoorbeeld bakken plaatsen per bureau maar ook bij het kopieerapparaat. Eventueel kan de inzamelaar bakken of zakken leveren. Zet een aparte bak neer voor papier dat nog aan één kant bruikbaar is.

- Wat mag er niet bij oud papier: carbonpapier, doordrukpapier, nat en vuil papier, gelamineerd papier waaronder ook melk- of sappakken en kartonnen bekertjes, waterafstotend papier, gebitumeerd papier, geparaffineerd papier, vetvrij papier, drager-papier van zelfklevende etiketten.

- Wat mag er wel bij oud papier: kopieerpapier, briefpapier, tijdschriften en kranten, (telefoon)boeken en rapporten, allerlei drukwerk zoals folders, verpakkingen (voor zover niet besmeurd), faxpapier, vensterenveloppen.

Meer informatie

- Informatiebladen nr.10 Kringlooppapier en nr. 30 Reclamedrukwerk.

- Brochure 'Papier en Milieu, de ongebleekte waarheid over (kringloop)papier', Jeugdbond voor Natuurstudie en Milieubescherming, tel. 09/223.47.81 (30 frank).

- Brochure 'Papier', Greenpeace, tel. 02/201.19.44 (250 frank).