In 1994 werden in België zo’n 1.820.371 ton aardappels geteeld.  Een deel van die opbrengst is bestemd voor directe consumptie, de rest zijn fabrieks- en pootaardappels. Iedere Vlaming eet zo’n 90 kg aardappelen per jaar. De hoeveelheid gebruikt landbouwgif is erg indrukwekkend: ongeveer 39 kg per hectare.
 

Aardappelteelt

Veel boeren verbouwen vaker aardappels dan goed is. Als er te vaak aardappels worden geteeld op dezelfde akker, kunnen aaltjes de ziekte aardappelmoeheid veroorzaken. Met grondontsmettingsmiddelen probeert men voor het poten van de aardappels de aaltjes te bestrijden. Een andere gevreesde ziekte is de aardappelziekte, veroorzaakt door de schimmel Phytophtora. Deze schimmel tast blad en aardappel aan. Hiertegen wordt vaak gespoten. De grondontsmettingsmiddelen en ander landbouwgif in de aardappelteelt zorgen voor grote milieuproblemen. Wanneer het gif in het grond- en oppervlaktewater terechtkomt, wordt dit ongeschikt voor de drinkwaterwinning. Ook de natuur is slachtoffer van het gifgebruik. Vogels, planten en vissen leggen het loodje.
Uit onderzoek van de Nederlandse Consumentenbond in april 1995 bleek dat nog steeds veel aardappels grote hoeveelheden nitraat bevatten. Te veel nitraat kan in het lichaam worden omgezet in kankerverwekkende nitrosamines. Ongeveer de helft van het nitraat gooit u weg met het kookvocht. Alles bij elkaar komt ongeveer 10% van het nitraat dat u binnenkrijgt uit aardappelen. Veel meer komt uit (blad)groenten. De toename van de hoeveelheid nitraat heeft te maken met de overbemesting in de landbouw. Bintje en Bildtstar bleken nitraatrijk, terwijl biologische aardappels weinig nitraat bleken te bevatten.
 

Bintje, Bildtstar en Eigenheimer: erg ziektegevoelig

Als consumptieaardappel zijn vooral de rassen Bintje, Bildtstar en Eigenheimer bekend. Deze rassen zijn zeer gevoelig voor ziektes en hebben daarom veel landbouwgif nodig. Frieten maakte men tot voor kort vrijwel alleen van Bintjes; gelukkig worden steeds vaker minder ziektegevoelige rassen gebruikt.
 

Minder ziektegevoelige aardappels

Het is goed mogelijk om aardappels te telen met veel minder landbouwgif. Wanneer men slechts éénmaal per 4 tot 6 jaar op dezelfde akker aardappels verbouwt, is grondontsmetting tegen aaltjes niet nodig. Om schimmelaantasting te voorkomen moeten minder gevoelige rassen gekozen worden.
Luis is soms ook een probleem. Het blijkt dat de aardappelplant beter tegen luis bestand is wanneer er minder kunstmest wordt gebruikt. Spuiten tegen luis is dan niet meer nodig. Het onderzoek laat zien dat met 5 procent van het landbouwgif de opbrengst per hectare even hoog kan zijn. Minder gifgebruik in de aardappelteelt kan dus prima, maar niet met de meest gangbare rassen.
 

Onbespoten aardappels

Aardappels die zonder landbouwgif worden geteeld zijn voor het milieu de beste keus. In de ecologische en biologisch-dynamische landbouw gebeurt dit al jaren. Centraal bij het telen staat het voorkomen van ziektes. Men teelt slechts éénmaal per 6 jaar aardappels op dezelfde akker. Daardoor is grondontsmetting overbodig. Ook worden er aardappelrassen gebruikt die veel minder gevoelig zijn voor ziektes. Er wordt geen kunstmest gebruikt en onkruid en loof worden zonder gif verwijderd. De opbrengst is wel wat lager, waardoor de prijzen in de winkel iets hoger zijn. Maar de hogere prijzen zijn ook te wijten aan de supermarkten, die een beduidend hogere winstmarge aanhouden voor biologische aardappels dan voor gewone.
 

Keurmerken

Geheel onbespoten aardappels zijn te herkennen aan het Biogarantiekeurmerk. In de winkels vindt u soms ook aardappels met het Nederlandse EKO-keurmerk. U vindt dit keurmerk op de kisten of de verpakking. EKO-aardappels zijn altijd geteeld zonder gif en kunstmest. Andere aanduidingen zoals 'gecontroleerde teelt’ of 'milieubewust' geven geen garantie voor een milieubewuste teelt.
 

Welke aardappel is het beste?

De beste koop zijn aardappels die zonder landbouwgif zijn geteeld. Deze aardappels kunt u herkennen aan de keur-merken en zijn te koop in de meeste supermarkten en in natuurvoedingswinkels. Tweede keus zijn minder ziektegevoelige aardappelrassen uit de gangbare teelt, waarvoor ook minder landbouwgif nodig is. De geschikte rassen vindt u in de tabel hieronder. Veel van deze aardappelrassen kunt u tevens kopen met een keurmerk.

Aanbevolen aardappels

Eerste keus: aardappels met het Biogarantiekeurmerk of een evenwaardig buitenlands keurmerk.
Tweede  keus zijn aardappels zonder keurmerk van onderstaande rassen:
 zeer bloemig Bimonda
 bloemig Amadeus, Escort, Lekkerlander, Santé, Surprise, Turbo
 vast Agria, Diamant, Fresco, Nicola, Remarka, Texla, Timate
 

Tips

- Omdat bij onbespoten aardappels geen kiemremmende middelen worden gebruikt, kunnen ze sneller uitlopen. Koop er niet teveel tegelijk en bewaar ze bij voorkeur op een koele, donkere plaats buiten de koelkast. De kelder is ideaal.
- Teelt u zelf aardappels, doe dit dan zonder kunstmest of landbouwgif. Kies een vroegrijp ras of een ras dat weinig gevoelig is voor aardappelziekten. Teel aardappels maximaal éénmaal per 6 jaar op hetzelfde stuk grond. Pootaardappels kunt u bij een tuincentrum of zaadhandel bestellen. Het beste is biologisch pootgoed: voor de teelt hiervan is geen landbouwgif gebruikt.
 

Meer informatie

- Aardappelen, zolang ze in de grond zitten zijn ze goed. Wervel, 1996. Te bestellen bij Wervel, Vinkendreef 13, 3120 Tremelo, tel. (016) 53.26.95. 100 BEF.