Ongeveer de helft van het huisvuil dat een gemiddeld Vlaams gezin produceert is te composteren. Op dit moment zamelen steeds meer gemeenten dit afval, het groente­, fruit­ en tuinafval (GFT), apart in om er compost van te maken. Het is een milieuvriendelijker manier van afvalverwerking: het afval wordt niet verbrand of op een belt gestort, maar er wordt een nuttig product van gemaakt. Het afval dat overblijft verbrandt beter, waardoor er waarschijnlijk minder kans op de vorming van dioxine is. U kunt ook zelf compost maken voor uw tuin.

Wat is compost?

Composteren is een proces, waarbij allerlei organisch afval door bacteriën, schimmels en kleine bodembeestjes wordt omgezet in een humusrijk, aardachtig product: compost. Compost heeft een aantal gunstige eigenschappen. Het zorgt ervoor dat de tuingrond losser wordt en levert voedingsstoffen, waardoor planten beter kunnen groeien. De grond droogt ook minder snel uit en is makkelijker te bewerken. Verder bevordert compost het bodemleven, waardoor de vertering van alle plantenresten sneller gaat.

Zelf compost maken

Bijna iedereen die een stukje tuin of balkon heeft kan zelf compost maken. Heeft u een tuin, dan is een klein hoekje van één bij één meter genoeg. Een plekje waar compost beschut is tegen zon, regen en wind is het best, bijvoorbeeld onder een boom. In tuincentra kunt u kant en klare compostvaten kopen. Tegenwoordig subsidiëren een aantal gemeenten de aanschaf van compostvaten. Informeer of uw gemeente dat ook doet. Met een beetje handigheid zet u zelf een compostbak in elkaar. Let er op dat de compostbak niet te nat wordt, want dat kan stankoverlast tot gevolg hebben.

Vuistregels

Niet alles kan op de composthoop worden gegooid. Er zijn een aantal vuistregels:

- niet te veel afval van één soort op de composthoop. Dat kan een probleem zijn als u veel tuinafval heeft. Maak daarvan een aparte hoop. Na enige tijd kunt u dit afval in de tuin verspreiden;

- meng de verschillende bestanddelen altijd goed;

- hak harde delen, zoals maïskolven, bloemstengels en takjes in kleine stukjes (van hooguit 7 cm);

- zorg dat de composthoop niet te nat, maar ook niet te droog wordt. Is het te droog, dan stopt het verteringsproces. Is het te nat, dan krijgt u last van stank;

- belucht de compostbak goed, bijvoorbeeld via gaten in de zijwanden.

Inzameling van Groente-, Fruit- en Tuinafval

Een aantal intercommunales zijn reeds enkele jaren bezig met de aparte inzameling van GFT-afval. Tegen medio 1998 zullen alle gemeenten die de milieuconvenant ondertekenen verplicht worden om zo'n inzameling te organiseren. Andere gemeenten, zoals Dilbeek, bereiken goede resultaten door preventie aan de bron: daar wordt door ver doorgedreven sensibilisering en de inzet van vrijwilligers thuis- of wijkcompostering aangemoedigd.

Anders dan bij zelf composteren hoeft u GFT-afval niet fijn te maken en te mengen. Er kunnen ook grotere hoeveelheden van één soort afval de bak in, zoals tuinafval. Dat komt omdat GFT in grote hoeveelheden wordt ingezameld, zodat de samenstelling per bak niet zo nauw luistert.

Stank en schimmels

Vooral 's zomers kan een GFT-inzamelbak hinderlijk stinken en kunnen er soms ziekteverwekkende schimmels in groeien. Dit kunt u grotendeels voorkomen door:

- de bak op een koele plek uit de zon te zetten;

- het afval niet al te vochtig in de bak te gooien, laat gemaaid gras bijvoorbeeld een dagje drogen;

- etensresten, die nogal kunnen stinken, te verpakken in een oude krant voor u het in de GFT-bak gooit. Zo voorkomt u ook dat er maden in komen;

- het afval niet aan te stampen;

- de container regelmatig schoon te maken. Dit kan gewoon met water;

- een oude krant op de bodem te leggen, zodat de bak gemakkelijk is schoon te houden.

Gebruik géén aparte papieren of biologisch afbreekbare zak in de GFT-bak. De meeste compostverwerkers accepteren dit verpakte compost niet.

Wat kan op de composthoop en in de GFT-bak?
 
 

* Niet-recycleerbaar papier (met aardappelschillen besmeurde kranten) en wegwerpluiers kunnen in sommige gemeenten met het GFT meegegeven worden, namelijk waar het GFT anaëroob verwerkt wordt.

** Kattenbakvulling kan niet op uw eigen composthoop: het is te droog en verteert slecht. Als het een ecolabel heeft mag het echter wèl in de GFT-bak. Kattenbakvulling zonder ecolabel mag alleen bij het GFT als het gemaakt is van stro of hout.

Compost uit de winkel

Compost die u in tuincentra of bij bloemenwinkels kunt kopen is van steeds betere kwaliteit. Anders dan voorgaande jaren gelden nu strenge regels voor de kwaliteit van compost. Kwaliteitscompost krijgt het Vlaco-label van OVAM. Compost die gemaakt is van het ingezamelde GFT-afval heeft de voorkeur. Zo krijgt dit een nuttige bestemming. U kunt compost, gemengd met wat aarde of grond, ook heel goed gebruiken als potgrond of tuinaarde.

Meer informatie

- Brochure Composteren: doe ik het zelf of laat ik het doen? Een wegwijzer. OVAM, 24 p. 015/284.284 (gratis).

- Brochure Composteren:Hoe voer ik een campagne in mijn gemeente of streek?Een handleiding. OVAM, 16 p. 015/284.284 (gratis).