Regelmatig lezen we verontrustende berichten over gif in ons drinkwater, het mestoverschot, stankoverlast, melkplassen en boterbergen. De gangbare landbouw is een grote vervuiler geworden. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt niet alleen bij de boeren. Jarenlang verlangden politiek en consumenten een hoge productie tegen zo laag mogelijke prijzen. Gelukkig produceren biologische boeren, die alle problemen zat zijn, op een milieubewuste manier.
 

Biologische landbouw

Biologische landbouw is een verzamelnaam voor de ecologische en de biologisch-dynamische landbouw. Beide sparen het milieu. In de biologisch-dynamische landbouw houdt men ook rekening met de invloed van de kosmos op planten en dieren. Biologische boeren gebruiken geen gif en kunstmest. Onkruid wordt met een machine of met de hand bestreden. Doordat er geen kunstmest en ook niet veel dierlijke mest gebruikt wordt, groeien de planten minder hard en zijn ze minder gevoelig voor ziektes. Ziektes en plagen voorkomt men ook door maar eens in de 6 jaar hetzelfde gewas te verbouwen. Mestoverschotten komen in de biologische landbouw niet voor. De dieren kunnen naar buiten toe en zijn ruim gehuisvest.
De biologische landbouw houdt veel meer rekening met milieu en dierenwelzijn dan de gangbare landbouw. Hoewel Vlaanderen geen koploper is op dit gebied, beweegt er toch.al iets: ruim 200 Belgische bedrijven doen aan biologische landbouw. Zowat de helft daarvan ligt in Vlaanderen. 740 hectare Vlaamse grond worden biologisch bewerkt, zo’n 0,2% van de landbouwoppervlakte. Momenteel groeit de sector met 5 à 10% per jaar.
De producten van deze biologische boeren kan u herkennen aan het Biogarantiekeurmerk (een groene stempel). De controle gebeurt door een onafhankelijke organisatie, Blik vzw. (Ecocert in Wallonië). De organisatie brengt onaangekondigde bezoeken aan landbouwbedrijven en verwerkers en controleert of alles gebeurt volgens de uitgebreide voorschriften en normen van het Lastenboek Biogarantie.
 

Groente en fruit

Landbouwgif wordt in de gangbare landbouw gebruikt om de grond te ontsmetten en onkruid, ziektes en plagen te bestrijden of te voorkomen. Gelukkig is het gebruik van landbouwgif de laatste jaren aan het dalen. Wel zijn er grote verschillen tussen de gewassen.

Vlees

Onze enorme veestapel draagt bij aan milieuproblemen als de vervuiling van het water, zure regen en het broeikaseffect. Een groot deel van het veevoer wordt verbouwd in ontwikkelingslanden. Voor die akkers verdwijnt vaak tropisch woud, er kan geen voedsel op worden geteeld voor de plaatselijke bevolking en er wordt gul met gif gespoten, vaak door onbeschermde en slecht geïnformeerde arbeiders. Daarbij veroorzaakt de bio-industrie veel dierenleed. Kies daarom voor 'beter' vlees. Vlees met het Biogarantiekeurmerk is zowel dier- als milieuvriendelijk geproduceerd. Minder vlees eten helpt ook en is bovendien gezonder. Er zijn ook biologische zuivelproducten.
 

Eieren

Het is niet gemakkelijk in de wirwar van eieren een verantwoorde keuze te maken. Duidelijk is dat kippen in de legbatterij onder slechte omstandigheden leven. Ook 'maïseieren', 'viergraneneieren' en 'zevengraneneieren' komen vaak uit de legbatterij. De naam van deze eieren verwijst alleen naar het voer.
Scharrelkippen hebben het beter dan hun collega's in de legbatterij. Ze hebben meer ruimte, kunnen een zandbad nemen en zien daglicht. Ze kunnen echter niet naar buiten. Kippen die 'volière-eieren' leggen leven onder vergelijkbare omstandigheden als scharrelkippen. Al een tijdje is ook het 'grasei' te koop. Graskippen hebben binnen evenveel ruimte als scharrelkippen, maar kunnen ook buiten lopen op begroeid terrein. Het beste heeft een kip het echter bij een biologische boer. Deze kippen kunnen naar buiten, krijgen voedsel zonder kleurstoffen en antibiotica en hun snavels worden niet afgebrand. Die eieren kan u herkennen aan het Biogarantiekeurmerk op de verpakking.
 

Bloemen en bollen

In de bloemen- en bollenteelt wordt het meeste gif gebruikt voor de teelt van veel verkochte bloemen als lelie, iris, hyacint en gladiool. Ook troschrysant, nerine, roos, tulp en narcis zijn voor het milieu geen goede keus. Het beste kunt u biologische bloemen en bollen kopen. Die zijn wel nog niet overal verkrijgbaar. Geïmporteerde bloemen komen vaak uit ontwikkelingslanden, waar ook volop gif wordt gebruikt, opnieuw vaak door onbeschermde en slecht geïnformeerde arbeiders.
 

Keurmerken van biologische producten

Biologische producten zijn te herkennen aan het Biogarantiekeurmerk of het Nederlandse EKO-keurmerk. Op biologisch-dynamische producten kan ook het Demeter-keurmerk staan. Soms treft u ook producten aan met het Franse keurmerk van Nature et Progrès. Reformproducten van bijvoorbeeld Zonnatura, Reforma of Damhert zijn niet biologisch geteeld, tenzij ze het Biogarantiekeurmerk hebben. Laat u niet misleiden door termen als 'natuurlijk', 'milieubewust geteeld'.

Waar te koop?
- Biologische producten zijn te koop in natuurvoedings-winkels, vaak in reformwinkels, in sommige supermarkten. Biologische boeren hebben een verkoopsstand op boerenmarkten. Raadpleeg de Groene Gids 2 of de brochure ‘Naar een duurzame landbouw’.
- Biologische bloemen en -bollen zijn te krijgen bij verschillende biobedrijven. Raadpleeg de Groene Gids 2.
- Biologisch vlees kunt u kopen bij natuurslagers, die vlees verkopen met het Biogarantiekeurmerk. U vindt ze ook bij sommige natuurvoedingswinkels en supermarkten.
- Tegenwoordig is het mogelijk om een abonnement te nemen op biologische groenten. U betaalt een vast bedrag, waarvoor u elke week een ander groentepakket kunt ophalen. Dit is al mogelijk bij De Wassende Maan (Gent-Deinze) en Widar (Turnhout-Merksplas).

Biologische producten zijn duurder, gemiddeld zo'n 30 procent. Het prijsverschil zou niet bestaan als de prijs van de milieuvervuiling door de gangbare landbouw doorberekend  zou worden in de prijs van de producten. Door af en toe biologisch te eten helpt u de vraag te vergroten.

Meer informatie
- Informatiebladen MilieuTelefoon: nr. 27, Aardappels en nr. 42, Vlees.
- BBL-Brochure Naar een duurzame landbouw. W. Schuyesmans, Stefaan Claeys, Danny Jacobs. BBL-brochure. September 1996.