Ieder jaar gaan gemiddeld 83 op 100 Belgen op vakantie, wat overeenstemt met 8,2 miljoen vakanties. Eén derde hiervan vindt plaats in België. Vooral het massaal erop uittrekken in juli en augustus levert problemen op.

Er zijn tal van redenen om er op uit te trekken. Maar omdat we dat massaal doen, levert het problemen op voor het milieu.

Vervoer

Een van de belangrijkste bronnen van vervuiling is het vervoermiddel. Meer dan de helft (62,2%) van de buitenlandgangers gaat met de auto. Het vliegtuig en de touringcar zijn elk goed voor ongeveer 13% en de trein voor 8% van de vakanties. De beste keuze die u kan maken is de trein of de bus, zoals u kan zien in onderstaande tabel.

In deze tabel staat aangegeven hoeveel luchtvervuiling en energieverbruik de verschillende reizigers veroorzaken per afgelegde kilometer.

Energieverbruik en luchtvervuiling door vakantieverkeer
 
 

Het energieverbruik en de luchtvervuiling van de trein zijn op 1 gesteld, de andere voertuigen zijn daarmee vergeleken. Bij de trein is uiteraard ook het opwekken van elektriciteit in de centrale in de berekening betrokken. Er is van uitgegaan dat in bus, trein en vliegtuig 80 à 90 procent van de stoelen bezet is en dat er gemiddeld 3 personen in een auto zitten. Wat betreft energieverbruik komt het vliegtuig er het slechtst af. De vliegtuigpassagier verbruikt 5 maal zo veel energie als de treinreiziger en ruim 8 maal zoveel als de busreiziger.

Voor het energieverbruik maakt het niet uit of een auto of bus al dan niet een katalysator of schonere motor heeft. Wel veroorzaken auto's zonder katalysator, 'gewone' dieselauto's en -bussen meer luchtvervuiling dan hun schonere varianten. Ze zijn zelfs meer vervuilend dan vliegtuigen. Maar vliegtuigen stoten de vervuilende stoffen hoog in de lucht uit, waardoor de schadelijke effecten veel groter zijn. De bijdrage aan de smogvorming bijvoorbeeld is wel 20 keer zo groot. Zelfs de ozonlaag wordt aangetast. Verder veroorzaken vliegtuigen ernstige geluids- en stankoverlast bij omwonenden.

Verantwoord vervoer

Binnen Europa kunt u met de trein of de (fiets)bus op heel veel vakantielocaties komen. Informatie over treinreizen in het buitenland is te krijgen bij de NMBS (tel. 02/219.28.80).

De fiets blijft natuurlijk het meest milieuvriendelijke vervoermiddel. Uiteraard bedoelen we daarmee niet de mountainbikers die dwars door natuurgebieden crossen!

Bestemming

Ook de vakantiebestemmingen zelf ondervinden de gevolgen van het (massa)toerisme. Zo liggen de stranden van Spanje en Frankrijk aan het eind van het zomerseizoen vol troep. Vooral kwetsbare natuurgebieden zijn de dupe, ook in Vlaanderen. Verstoring is het belangrijkste probleem. Houdt u aan de aangegeven gedragsregels: niet buiten de paden lopen, honden aan de lijn, geen lawaai maken. Let op het waterverbruik. Vooral in warme gebieden verspillen toeristen veel water. Koop geen souvenirs die gemaakt kunnen zijn van beschermde dieren, planten, fossielen of stenen.

Ecotoerisme

De laatste jaren is het 'ecotoerisme' in opkomst. Centraal staat het bewonderen van de natuur in verre ongerepte streken. Volgens de organiserende reisbureaus leidt deze vorm van toerisme bij de plaatselijke bevolking tot het besef dat hun gebied waardevol is. Bovendien brengt het geld in het laatje. Dat zou leiden tot bescherming van de gebieden. Daartegenover staat dat nogal wat exotische gebieden uiterst gevoelig zijn voor verstoring en het toerisme niet goed aankunnen. Vaak blijkt het ecotoerisme de voorloper van het massale toerisme te zijn met al zijn desastreuze gevolgen. In ieder geval is de vliegreis naar het verre gebied niet milieuvriendelijk; de echte ecotoerist blijft dus dichter bij huis.

Wintersport

Ieder jaar gaan meer dan 50 miljoen mensen met wintersport naar de Alpen. Dit aantal groeit nog steeds. In het gebied worden bossen gekapt om meer hotels te kunnen bouwen en nieuwe skipistes, kabelbanen, wegen en parkeerplaatsen aan te leggen. De Alpen behoren daardoor tot de meest bedreigde berggebieden ter wereld. Gaat u op wintersport, ga dan met de bus of de trein en als het kan buiten het hoogseizoen. Ga tijdens het skiën niet van de geprepareerde piste af en ski niet op een te dunne laag sneeuw. Dat is schadelijk voor de vegetatie. Een alternatief is langlaufen. Daarmee maak je gebruik van bestaande paden. Een wintersportvakantie naar minder drukke berggebieden in de Verenigde Staten of Canada is geen goed alternatief, omdat de reis met het vliegtuig het milieu ernstig belast.

Watersport

Niet alle vormen van watersport zijn even milieubelastend. Het minst vervuilend zijn de zeilboten, roeiboten, surfers en kano's. Vooral de gemotoriseerde watersport veroorzaakt veel problemen, voor milieu èn veiligheid. Voor speedboten en waterscooters is in Vlaanderen eigenlijk geen plaats. Let als watersporter op de volgende zaken. Gooi geen afval overboord. Voorkom geluidsoverlast; op het water draagt geluid ver. Maak gebruik van voorzieningen in jachthavens voor het inzamelen van (chemisch) afval. Meer niet af aan kwetsbare oevers.

Meer informatie

- zie informatieblad nr 7 Auto's (zuinig rijden, autodelen en carpoolen)

- BBL, Toerisme en milieu. Een verkennende literatuurstudie. Bond Beter Leefmilieu, Brussel.

- BBL, Milieuvriendelijk verblijfstoerisme in Vlaanderen. Ecotips voor de toeristisch-recreatieve ondernemer en de recreant. Bond Beter Leefmilieu, Brussel, 1995.

- BBL, Milieuvriendelijk vrijetijdsverkeer in Vlaanderen. Ecotips voor de toeristisch-recreatieve ondernemer. Bond Beter Leefmilieu, 1996.

- OIVO, brochure 'Duurzame consumptie: milieuvriendelijk verbruiken in de voeding, gedurende de vrije tijd en op reis', 1995.