Een baby produceert zo'n 500 kg luierafval per jaar. Door het gebruik van wasbare luiers is dit afval te voorkomen, maar wassen vormt ook een belasting voor het milieu. Wat is vanuit milieuoogpunt nu de beste keus?

Wegwerpluiers

Ten onrechte worden deze wel papieren luiers genoemd. Ze bestaan echter voor 15 tot 30 procent uit diverse kunststoffen: plastic laagjes, elastiek, tape en een 'superabsorber'. Ook de verpakking is meestal van plastic. Kunststoffen worden gemaakt van aardolie, een grondstof die eens opraakt. De winning en raffinage zijn vervuilend. Ook het transport ervan brengt grote risico's met zich mee. Wegwerpluiers vormen een hoop afval. De verwerking wordt steeds problematischer en duurder. Het papier van de luiers kost per kind 6 tot 12 bomen, afhankelijk van het gewicht van de bomen en de manier waarop er houtpulp van wordt gemaakt. De bomen worden weliswaar opnieuw aangeplant, maar voor de productiebossen heeft de natuur moeten wijken. Het rooien van de bomen, het vervoer en het maken van houtpulp is ook milieubelastend. De productie van houtpulp kost veel energie en brengt watervervuiling met zich mee. Ook zijn er chemicaliën voor nodig, ondermeer voor het bleken van de houtpulp. Behalve de veel gebruikte broekluiers zijn er losse wegwerpluiers, die je in een strikslip of plastic broekje legt.

Wasbare luiers

Naast de 'ouderwetse' katoenen luiers zijn er tegenwoordig ook wasbare luiers met de vorm van wegwerpluiers: de broekluiers. Dit zijn voorgevormde broekjes met een sluiting van klitteband. Ze zijn geheel van katoen, of van katoen in combinatie met kunstvezels (polyester, rayon of nylon). Ook zijn er wasbare luiers die je in een wollen of polyester broekje legt. Sommige ouders doen in de luier een papieren inlegdoekje. Bij de meeste luiers worden luierbroekjes of strikslips gebruikt. Wasbare luiers worden steeds opnieuw gebruikt. Dat voorkomt afval en spaart grondstoffen. De luiers en broekjes zijn ook nog voor een ander kind te gebruiken. Het wassen veroorzaakt de belangrijkste milieubelasting, vanwege het energieverbruik en de vervuiling van het water. De productie van de luiers is niet bepaald milieuvriendelijk. Zo worden er in de katoenteelt veel bestrijdingsmiddelen gebruikt. Omdat een luier lang meegaat, weegt dit minder zwaar.

Luierservice

De luierservice komt een keer per week langs om de vieze luiers op te halen en schone te brengen. De luiers worden gewassen in wasserijen, de luierbroekjes wast u thuis. Het wassen is efficiënter dan in de wasmachine thuis, omdat het op grote schaal gebeurt. Dat spaart water en wasmiddel. De luiers worden altijd machinaal gedroogd. De luiers slijten wel eerder in de wasserij. Ook stelt de luierservice hogere eisen aan de luiers en zal ze daarom minder vaak opnieuw gebruiken dan iemand die thuis wast.

Dit systeem heeft het in Vlaanderen enkele jaren uitgehouden, maar het bestaat nu helaas niet meer wegens een gebrek aan belangstelling.

Vergelijking

Voor een goede vergelijking moeten alle milieuaspecten worden meegenomen: de productie van de luiers, het wassen en de hoeveelheid afval die ze veroorzaken. Daarbij moet je uitgaan van de hoeveelheid luiers die een baby in een bepaalde tijd verbruikt, het aantal 'verschoningen'. Van wasbare luiers heeft een baby er over het algemeen meer nodig. Gemiddeld verbruikt een baby 5 duizend wegwerpbroekluiers voor hij zindelijk is. Baby's in traditionele katoenen luiers zijn dan 6.250 keer verschoond, met luiers van de luierservice 6 duizend keer.

De beste luier

De luier die thuis wordt gewassen is voor het milieu de beste keuze. Het soort luier maakt daarbij niet zoveel uit. Belangrijk is wel hòe u wast: op welke temperatuur (60 of 95 graden), al dan niet met volle trommel, en of u de luiers aan de lijn of in de wasdroger laat drogen. Maar zelfs als u op 95 graden wast, met 4 kilo wasgoed in de machine en de helft van de tijd de wasdroger gebruikt, dan nog is de thuis gewassen luier milieuvriendelijker.

Biologisch afbreekbare luier

Sinds kort is er een biologisch afbreekbare wergwerpluier op de markt. De buitenste laag van de luiers bestaat uit een speciaal soort papier, dat het polyester buitenlaagje vervangt dat in gewone wegwerpluiers zit. Ze bevatten een superabsorber gemaakt van katoen. In de afvalfase leveren de luiers vooralsnog geen voordeel op. Wegwerpluiers mogen immers niet bij het GFT-afval. Ze gaan dus naar een stortplaats of vuilverbrandingsoven. Bij verbranding maakt het geen verschil of afval nu wel of niet biologisch afbreekbaar is. Alles wordt opgebrand. Op de stortplaats verloopt de afbraak heel langzaam door de druk van het samengeperst afval. Hierdoor kan de temperatuur in zo'n belt zo hoog oplopen dat de bacteriën die voor de afbraak moeten zorgen er niet kunnen leven.

Andere voor- en nadelen

Zelf luiers wassen kost tijd. Wegwerpluiers en de luierservice hebben dat bezwaar niet. Baby's kunnen luieruitslag krijgen van katoenen luiers, maar ook van wegwerpluiers. De meeste baby's hebben er geen last van. Het gaat erom hoe uw baby reageert. Gebruik niet veel crème of zalf; smeer hoogstens eens per dag de billetjes in voor de nacht. Wasbare luiers zult u vaker moeten verschonen. Als luiers doorlekken, kan dat komen doordat ze niet goed aansluiten bij de beentjes. Een ander model luier kan dan uitkomst bieden. Net als tussen de verschillende merken wegwerpluiers, bestaan er ook kwaliteitsverschillen tussen de wasbare luiers. Baby's in katoenen luiers zouden sneller zindelijk zijn. Volgens sommige deskundigen maakt het soort luier echter geen verschil.

Gezondheidsrisico's

Veel wegwerpluiers bevatten een soort kristallen in de pulplaag die, wanneer ze vochtig worden, een gel vormen. De bedoeling van deze gel is dat hij het vocht wegtrekt van het midden van de luier. Deze producten zijn echter meestal zo absorberend dat zij ook vocht uit de huid van de baby kunnen trekken, waardoor de billetjes gevoeliger worden voor infecties. Ook al gebruikt u herbruikbare luiers, zorg er steeds voor dat de luiers regelmatig ververst worden. Ook de urine en faeces kunnen vlug ontstekingen veroorzaken. De gel veroorzaakt ook gezondheidsrisico's voor arbeiders van het productieproces. Alhoewel de producenten beweren dat de giftigheid van deze stoffen laag is, kan contact met de ogen irritatie tot gevolg hebben evenals tijdelijke ontstekingen van het oogvlies. Ook de volksgezondheid wordt bedreigd wanneer wegwerpluiers bij het gewone huishoudelijk afval terechtkomen. Er zijn meer dan honderd virussen gevonden die twee weken kunnen overleven in faeces. Wanneer de luier dan op een vuilnisbelt beland, kunnen deze virussen en andere schadelijke stoffen het grondwater ernstig verontreinigen.

Tips

Thuis luiers wassen:

- Gebruik uitwasbare luiers waar het mogelijk is.

- Was op geregelde tijdstippen die aangepast zijn aan uw dagelijks leven.

- Was op een zo laag mogelijke temperatuur. Voor plasluiers en niet te vuile luiers met uitwerpselen is dat 60 graden.

- Was met volle trommel en gebruik bij voorkeur geen wasdroger.

- Kies voor een minder milieubelastend wasmiddel.

- Gebruik geen wasverzachter. Ook consultatiebureaus raden dit af, omdat het kan leiden tot huidirritaties bij baby's en katoen bij gebruik van een wasverzachter minder snel water opneemt.

- Zoek contact met andere ouders die herbruikbare luiers gebruiken. Zo kan u ervaringen uitwisselen en elkaar ondersteunen om door te blijven gaan.

- Experimenteer met alternatieven en houdt ons op de hoogte van uw nieuwe technieken.

- Doe navraag in uw buurt of er mensen geïnteresseerd zijn in een luierservice. Wie weet kan er dan weer een service in Vlaanderen opgestart worden.