De milieuvriendelijke boekentas

Het begin van een nieuw schooljaar is elke keer opnieuw een zware last voor het gezinsbudget. Al te vaak wordt al het schoolmateriaal vernieuwd. Hoe kunnen de behoeften en grillen van de scholieren, enerzijds, en de bescherming van de gezondheid en van het leefmilieu en een aanvaardbare kostprijs, anderzijds, verzoend worden?

Eenvoudig: door zoveel mogelijk te kiezen voor nuttig materiaal dat herstelbaar, herbruikbaar en milieuvriendelijk is.

Hierna volgen enkele tips om in de massa toebehoren wegwijs te worden.

Boekentas en schooletui

Er gaat niets boven een lederen boekentas: ze blijft modieus en is veel sterker dan de tassen van nylon of plastiek. De meerprijs wordt meer dan goedgemaakt door de jarenlange gebruiksduur.

Voor de jonge scholier is een boekentas van linnen het best geschikt, omdat ze minder zwaar is. Naast het gewicht moet bij de aankoop ook gelet worden op de stevigheid, de wasbaarheid en de aanwezigheid van reflectoren voor meer veiligheid.

Voor het materiaal van het schooletui is er de moeilijke keuze tussen leder, katoen, jutelinnen of zelfs hout. Dat laatste is, ondanks zijn duurzaamheid, weinig praktisch.

Kant-en-klare schooletuis zijn te vermijden en de voorkeur dient uit te gaan naar een etui dat eigenhandig en naar eigen behoefte gevuld wordt.

Een zakje van stof of leer met een (gerecupereerde) ritssluiting of een oude sigarendoos kunnen op een goedkope en bijzonder milieuvriendelijke manier in een erg persoonlijk schooletui worden omgetoverd.

Schrijfgerief

Wegwerpartikelen met giftige stoffen moeten vermeden worden. Om de consument te helpen ze te onderscheiden, staat er op bepaalde producten het "EG"-logo en op hun verpakking de vermelding "EN71 Europese veiligheidsnorm". Die aanduidingen betekenen dat het product beantwoordt aan de reglementering betreffende de veiligheid van speelgoed en in het bijzonder aan de vereisten inzake scheikundige, fysische en mechanische eigenschappen die de fabrikant in acht moet nemen. Een mechanische ingreep is bijvoorbeeld het perforeren van de doppen van viltstiften om te vermijden dat kinderen die ze inslikken, zouden stikken. De fabrikant kan het kenteken echter aanbrengen zonder voorafgaande controle door een onafhankelijk, bevoegd organisme, waardoor de veiligheidswaarborg eerder als "verondersteld" dan als "verzekerd" dient te worden beschouwd.

Schrijfpotloden
Aan de top in de hitparade van de "vrienden van het milieu": het vulpotlood, gevolgd door het niet-geverfde en niet-geverniste houten potlood; te vermijden: het plastieken wegwerpvulpotlood.

Kleurpotloden
De voorkeur dient te worden gegeven aan de kleurpotloden met het "EG"-kenteken.

Vulpennen
De vulpen met een reservoir verdient de voorkeur boven de vulpen met patronen, maar er bestaan ook hervulbare patronen. Zijn absoluut te vermijden : de wegwerpballpoints ; laten we dan liever voor de hervulbare ballpoints (type roller ball) kiezen.

Vilt- en markeerstiften
De meeste van die stiften bevatten schadelijke oplosmiddelen, die herkenbaar zijn aan hun scherpe geur. We kiezen dan beter voor stiften op basis van water of alcohol (voor bepaalde aanwendingen). Alle andere oplosmiddelen, zoals trichloorethaan, tolueen en xyleen, kunnen beter vermeden worden omdat ze gevaarlijk zijn. De gevaarlijke stiften vervangen we het best door kleurpotloden.
Om op een magische lei te schrijven, gebruiken we het best alcoholstiften.
Om de gebruiksduur van viltstiften zo lang mogelijk te maken, moeten ze na elk gebruik onmiddellijk met de dop gesloten worden.

Inktwisstiften, gommen en correctorvloiestoffen
Een natuurlijk rubberen (ondoorschijnende) gom is milieuvriendelijker dan een (doorschijnende) plastic gom. Zachte, gearomatiseerde gommen zijn absoluut te vermijden : ze zijn gevaarlijk voor kinderen die door de aangename geur in de verleiding kunnen komen om ze in hun mond te stoppen en in te slikken.
De inktwisstiften bevatten zeep, natriumcarbonaat en natriumthiosulfaat, en soms zelfs formaldehyde, allemaal stoffen die gevaarlijk kunnen zijn. Het is daarom ook absoluut af te raden om ze met de lippen of mond te bevochtigen als ze uitgedroogd zijn.
Na gebruik moet de dop er op.

De correctorvloeistoffen bevatten giftige oplosmiddelen (aangegeven door het Sint-Andreaskruis, een zwart kruis op oranje achtergrond). Vandaar dat we de stiften op basis van alcohol of water aanbevelen, ook al zijn die moeilijker te gebruiken. Opgelet : dat soort producten is niet geschikt voor kinderen ; ze zijn in bepaalde scholen zelfs verboden.

Papier

Alle papiersoorten, zowel blocnotes, schriften als losse bladen, zijn in gerecycleerde, zonder chloor gebleekte vorm beschikbaar.
Voor klasseermappen geven we de voorkeur aan gerecycleerd karton. Die mogen met een polypropyleenfolie bedekt zijn voor bescherming en langere duurzaamheid.
We mogen evenwel niet uit het oog verliezen dat de verspilling van gerecycleerd papier even goed vermeden moet worden. We kunnen bijvoorbeeld onze papierconsumptie in het algemeen terugschroeven door alle bladen op voor- en achterkant te beschrijven, door de blanco-bladen uit oude schriften als kladpapier te gebruiken enzovoort.
En tenslotte, als het papier helemaal "opgebruikt" is, wordt het met de selectieve ophaling van oud papier meegegeven.

Lijmen

Lijmen zijn hoofdzakelijk giftig doordat ze hars en oplosmiddelen bevatten. De organische oplosmiddelen, zoals tolueen, formaldehyde en aceton, verdampen en geven aan bepaalde lijmen hun typische geur. Het is gevaarlijk om die dampen in te ademen. Voor het gewone gebruik is een lijm zonder oplosmiddel al ruim voldoende. Grote potten of tubes van polyethyleen zijn, zowel vanuit een economisch als ecologisch oogpunt, aan te bevelen.

Slotbemerking
Lijmpotten, correctorvloeistoffen, vulpennen, ballpoints, markeerstiften, ... zijn klein gevaarlijk afval. Ze mogen niet in de vuilnisbak gegooid worden, maar moeten met het klein gevaarlijk afval (KGA) selectief verwijderd worden.

'De Wakkere Consument' is het halfmaandelijs magazine van het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties. Het blad bekijkt het verbruik in het licht van de grote vraagstukken van onze tijd. Vanuit die optiek wordt ook heel wat aandacht besteed aan de relatie tussen verbruik en milieu.