Plant een (fruit)boom

Bomen maken een tuin pas "echt". Ze geven reliëf aan het landschap, zorgen voor schaduw op hete dagen en houden inkijk buiten. Als je bovendien een fruitboom plant, kun je er nog van eten ook… op voorwaarde dat je goed voor je boom zorgt. Of je een rijke oogst krijgt, zal om te beginnen afhangen van de boom die je kiest.

Een bewuste keuze

Misschien droom je van een wolk appelbloesem, of een kerselaar als een Japanse prent… Eens je weet welk fruit je verkiest, moet je nagaan of je tuin die bepaalde fruitsoort zal verwelkomen. De aard van de bodem, de ligging en andere karakteristieken van je tuin bepalen welke bomen er zich het best thuis voelen. De plaatselijke "boeren"variëteiten zijn het best aangepast aan het klimaat en het milieu en dus minder gevoelig voor ziekten. Bij VELT kun je nuttige inlichtingen krijgen over de aan te bevelen variëteiten. Daar kan men je ook een adressenlijst van kwekers bezorgen.

Of je een laaggroeiende of een hooggroeiende fruitboom kiest, hangt natuurlijk van de beschikbare ruimte af. Het is niet de bedoeling dat de boom de tuin zodanig domineert dat er niets anders meer kan groeien.

Als hij aan zichzelf wordt overgelaten, zal een fruitboom meestal geen vruchten produceren. Daar moet hij bevrucht voor worden en dat veronderstelt een andere boom. Dat is het geval met alle soorten kersen en met verschillende soorten appels, peren en pruimen. Als je dus maar één boompje plant, moet je je ervan overtuigen dat er nog andere fruitbomen in de buurt zijn. Zoniet, moet je een tweede fruitboom planten, die in dezelfde tijd bloesem draagt. Toch bestaan er enkele soorten pruimen en perziken die zelfbevruchtend zijn. Een alleenstaande boom kan dan toch vruchten dragen.

Zelfbevruchtend is hier wel niet zo bijbels op te vatten, want bijen, hommels en andere insecten spelen een vitale rol bij de bevruchting. Verdelg ze dus niet en gebruik geen pesticiden. Trouwens, waarom zou je zelf geen bijen gaan houden?

De verwachtingen mogen echter niet te hoog gespannen zijn. De meeste fruitbomen produceren erg ongelijk: op een rijk jaar volgt gewoonlijk een magere oogst.

Uiteindelijk kiest de consument een bepaalde variëteit omwille van de kwaliteit van de vruchten. Hoogstamfruit ziet er minder mooi uit dan laagstamfruit. Toch hebben de vruchten vaak meer smaak en is hun teelt minder veeleisend. De vlekken op de schil doen niets af aan de smaak.

Waar planten?

Alle fruitbomen houden van zonnige plekjes uit de tocht, maar ze kunnen ook wat schaduw verdragen.

De plantafstand hangt van de groei af: note- en kerselaars (alle 12 meter), appelbomen (10 meter), perelaars (8 meter), pruimelaars (5 tot 6 meter), perzikbomen en kweeperenbomen (5 meter). Appelbomen en perelaars met zwakkere onderstammen mogen dichter bij elkaar worden geplant.

Wanneer planten?

Bomen plant men meestal tussen half oktober en half maart, zolang de grond niet bevroren is. Wanneer je voor half oktober plant, draagt de boom nog verschillende bladeren die zijn waterreserves laten verdampen en hem uitdrogen.

Een oude boerenwijsheid zegt dat de wortels het best "pakken" als je voor 25 november plant. Zo kan de boom het best van de winterregen profiteren. Natte aarde voegt zich het best rond de wortels; ze omhult en beschermt hen.

Wanneer je na half maart plant, zal de boom het eerste jaar zwakker zijn. Dat komt omdat hij tegen die tijd al vele haarworteltjes heeft geproduceerd, die dan afbreken tijdens het transport.

Na de aankoop moeten de jonge boompjes zo snel mogelijk worden geplant. Laat ze niet met de wortels bloot liggen, want ze drogen heel snel uit. Als je ze echt niet direct kunt planten, bedek je de wortels best met een laagje aarde.

Hoe planten?

• Graaf een diepe put (maar niet te diep!): de wortels moeten zich kunnen uitspreiden zonder in de verdrukking te raken.
• Als de grond zanderig is, meng je oude mest met de aarde op de bodem van het plantgat.
• Snij de uiteinden van de wortels af, want daar krijgt de boom een dikke bos haarwortels van.
• Bevestig de boom aan zijn steun, die samen met hem de grond ingaat;
• Schep de kuil dicht en stamp de losse aarde goed aan.
• Bedek de voet van de boom met compost, boomschors of stro, om hem tegen vorst te beschermen en het vocht vast te houden. Dit houdt ook de groei van scheuten tegen die de ontwikkeling van de boom kunnen belemmeren.
• Verwijder geregeld het onkruid en het gras rond de voet van de boom; dat neemt water en voedsel op dat de boom goed kan gebruiken.

Hulp of raad van een boomkweker is onmisbaar. Ook in tuinboeken vind je nuttige informatie. De eerste acht tot tien jaar moet een boom elk jaar gesnoeid worden. Nadien volstaat een snoeibeurt om de twee of drie jaar, naargelang de soort en de variëteiten.

Bescherm de traditionele boomgaarden

• Koop hoogstamfruit. Het is iets duurder, maar de kweker heeft er dan ook meer werk mee.
• Koop rechtstreeks bij de kweker; misschien kun je zelfs mee helpen plukken.

Enkele nuttige adressen

VELT, Uitbreidingsstraat 392c, 2600 Berchem, tel. 03/281.74.75, fax 03/281.74.76

Nationale Boomgaarden Stichting vzw, Limburgs Universitair Centrum, PB 49, 3500 Hasselt, tel en fax 012/23.70.01 

Literatuur

Handboek Ekologisch Tuinieren, Herman Van Boxem en Frank Williame - uitg. VELT.

Milieuvriendelijk tuinieren, Consumers' Association Ltd - Vertaling: Verbruikersunie Test-Aankoop.

'De Wakkere Consument' is het halfmaandelijs magazine van het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties. Het blad bekijkt het verbruik in het licht van de grote vraagstukken van onze tijd. Vanuit die optiek wordt ook heel wat aandacht besteed aan de relatie tussen verbruik en milieu.