KRINGLOOPPAPIER

Elke Belg verbruikt meer dan 200 kilo papier per jaar, wat overeenkomt met drie tot vier bomen. Dit mateloze verbruik weegt zwaar op het milieu.

Papier bestaat uit cellulose, dat uit hout wordt gehaald. Elk jaar worden er voor de papierfabricage over heel de wereld miljoenen hectaren woud omgehakt en rijke ecosystemen vernield.

In Europa planten de papierfabrikanten wel nieuwe wouden aan, waardoor het totale bosareaal zelfs vergroot is, maar dat is geen echte ecologische vooruitgang. De natuurlijke wouden worden vervangen door saaie plantages, waar je met natuurlijk bosbeheer weinig kunt aanvangen. De rijkdom aan boomsoorten die je in een natuurlijke omgeving vindt, is hier ver te zoeken. Dat is een bedreiging voor de biologische diversiteit.

De kaalkap verstoort niet alleen het evenwicht. De papierfabricage brengt nog veel meer miserie mee. Om de cellulose uit de houtvezels te trekken, is er veel water nodig. Om het papier te drogen, is er veel energie nodig.

De fabricage brengt ook veel vervuiling mee, meer bepaald een aanzienlijke uitstoot van kooldioxide en zwavelverbindingen.

Het water wordt vervuild door de organische materie en vooral door chloor, als het papier op die manier gebleekt wordt. Al deze gevaarlijke stoffen, die vaak kankerverwekkend zijn, kunnen moeilijk worden afgebroken en hopen zich op in de voedselketen.

Bovendien resulteert ons papierverbruik in hopen afval.

Nochtans zou 85 procent van het oud papier in onze vuilbak kunnen herbruikt worden.

De consument kan ook zijn steentje bijdragen, niet alleen door zijn afval gescheiden aan te bieden, maar ook door zoveel mogelijk kringlooppapier te gebruiken. Dan moet hij het natuurlijk wel leren herkennen.

Deze producten worden al van kringlooppapier gemaakt:

• W.C.-papier
• keukenpapier;
• grafisch papier: schriften, briefpapier, tekenpapier, papier om te bedrukken;
• fotoalbums;
• omslagen;
• mappen en fardes;
• tafelkleden, servetten en zakdoeken;
• geschenkpapier.

Maagdelijk blank?

Papier mag kringlooppapier heten als het minstens 50 procent papierafval bevat. Dit afval komt van de papierfabrieken, van de professionele verbruikers of van het eindverbruik (kantoren, gezinnen, scholen,...). Sommige firma’s maken onderscheid tussen het papierafval naargelang zijn herkomst.

Er bestaan verschillende soorten kringlooppapier. Ze worden onderverdeeld volgens het percentage van de gerecycleerde vezels die ze bevatten, hun herkomst en andere karakteristieken (al dan niet gebleekt of ontinkt).

Zo is er, bijvoorbeeld:

• 100 % Kringlooppapier, niet ontinkt, ongebleekt: het meest milieuvriendelijk, greige van kleur;
• Kringlooppapier, ontinkt, gewassen met afbreekbare zeep maar niet gebleekt, roomkleurig;
• Papier dat deels uit kringloopvezels en deels uit maagdelijke vezels bestaat. Dat kan in een verhouding van 90/10, 75/25, 60/40 of 50/50. Dit papier van hoge kwaliteit, wit of gebroken wit, is ontinkt en vaak gebleekt.

Voor kringlooppapier is minder hout nodig.

Bij de fabricage van 100 % kringlooppapier wordt ongeveer 90 procent water en 50 procent energie uitgespaard, vergeleken met maagdelijk papier.

Er gaat minder chloor de rivier in. Er gaat minder oud papier naar de stortplaats of de verbrandingsoven.

Nadelen van kringlooppapier

Geen enkel, alleen is het minder zacht en minder poreus. Daar wordt echter wat aan gedaan. Tegenwoordig kun je kringlooppapier ook faxen en fotokopiëren.

Zuinig omspringen met papier

Papier besparen kan op drie manieren:

Papierverbruik beperken

• Gebruik stoffen servetten, tafelkleden en zakdoeken.
• Gebruik zo weinig mogelijk keukenrollen. Keukenpapier is superhandig als je hebt gemorst. Het absorbeert zo goed dat je er maar weinig van nodig hebt. Een keukendoekje verdient echter de voorkeur, op voorwaarde dat je het geregeld uitkookt.
• Gebruik een klein model schoolbord om notities te maken. Zo slingeren er niet overal kattebelletjes rond.
• Weiger reclamedrukwerk en kondig dat duidelijk aan op je brievenbus.

• Kies kringlooppapier voor je schrijf- en tekenwerk en moedig vrienden en kennissen aan om hetzelfde te doen.
• Kies W.C.- en keukenrollen in 100 % kringlooppapier.
• Gebruik ongebleekte koffiefilters en vraag bij de bakker om ongebleekte broodzakjes.

In de doos voor de papierophaling gaan fotocopieën, drukwerk, notaboeken, omslagen, briefpapier, kartonnen mappen, computerlijsten, dossiers, tijdschriften, kranten.

Moeten in de zak voor restafval: zelfklevers, faxpapier, vensterenveloppen, paraffinepapier, gebruikte papieren zakdoeken, wegwerpluiers, gebruikt keukenpapier, kartonnen bordjes en bekertjes, inpakpapier van voedingswaren.

Kopiepapier

Zoals we gezien hebben in nr. 29 van ‘De wakkere consument’, kent de Europese Unie sinds 1992 een milieukeurmerk toe. Sinds 1996 wordt dit ook toegepast op kopiepapier. Het gaat om algemeen gebruikt grafisch papier, bestemd voor de reproductie, om faxen mee te verzenden en om in printers te gebruiken.

Om dit keurmerk te krijgen, moet het papier aan volgende criteria beantwoorden:

Watervervuiling verminderen

Er mag zo weinig mogelijk vervuilend en gebleekt afval in het water terechtkomen (het zuurstofverbruik van het afval mag niet hoger zijn dan 30 kilo per ton; de hoeveelheid organische chloorverbindingen die kan worden opgenomen mag niet hoger zijn dan 0,3 kilo per ton).

Zwaveluitstoot verminderen

De zwaveluitstoot in de lucht mag niet hoger zijn dan 1,5 kilo zwavel per ton aan de lucht gedroogde papiermassa.

Energie besparen

Er werden strikte besparingscriteria vastgesteld voor de energie nodig voor de productie van papier.

Wouden behouden

Wie het milieukeurmerk aanvraagt, moet een verklaring, een charter of een gedragscode voorleggen waaruit blijkt dat de vezels die hij voor zijn papierfabricage gebruikt, afkomstig zijn van een bos dat duurzaam beheerd wordt.

Consumenten inlichten

Op de primaire en secundaire verpakking van het papier moet volgende informatie staan:

• « Dit product voldoet aan de milieucriteria van het Europese systeem voor de toekenning van milieukeuren. »

« Het draagt bij tot vermindering van de waterverontreiniging, de dreigende klimaatsverandering en de verzuring alsmede tot energiebesparing en instandhouding van de bossen. »

• Vlaamse Ecoconsumptietelefoon, 078/15.20.41 (in de voormiddag)
• ‘Le papier recyclé’, fiche nr. 46 van het ‘Réseau Eco-consommation’
• ‘Le label écologique européen pour le papier à copier’, fiche nr. 71, id.

Vertaling: Frieda Laevaerts

'De Wakkere Consument' is het halfmaandelijs magazine van het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties. Het blad bekijkt het verbruik in het licht van de grote vraagstukken van onze tijd. Vanuit die optiek wordt ook heel wat aandacht besteed aan de relatie tussen verbruik en milieu.