Verlichting zonder verspilling

Zes procent van de elektriciteitsconsumptie van gezinnen gaat naar de verlichting van de woning. Dat is niet enorm, maar elektriciteit is duur en de productie ervan weegt op het leefmilieu. Verlichten met minder elektriciteit moet een reflex worden.

Hoe maak je de goede keuze uit het ruime aanbod van lampen?

Er bestaan verschillende soorten lampen. Hierna volgt een kort overzicht van hun respectieve voor- en nadelen.

Gloeilampen

Die lampen komen courant voor en verbruiken heel veel elektriciteit. Ze werken op een principe dat meer dan een eeuw geleden door Thomas Edison werd uitgevonden. Daarbij wordt een metalen draadje door elektrische stroom opgewarmd. Doordat het metaaldraadje in een glazen peer geplaatst wordt die leeg is ofwel gevuld met een inert gas, gaat het opgewarmde draadje lichtgevende fotonen uitstralen en krijgen we licht ! Door het gloeien zetten er zich evenwel metaaldeeltjes af op de binnenwand van de peer, waardoor het lichtrendement vermindert. Mettertijd wordt het metaaldraadje alsmaar dunner en gaat het uiteindelijk kapot.

Voordelen

• Lage prijs.

• 92 à 95 % van de elektrische energie wordt in warmte en maar 5 à 8 % in licht omgezet.
• De lichtsterkte neemt af naarmate de lamp langer in gebruik is.
• De lampen hebben maar een levensduur van ongeveer 1.000 uren.

Het zijn gloeilampen waarvan de peer met broom- of jodiumgas is gevuld. Die gassen voorkomen de afzetting van draadfragmenten op de peerwand.

Voordelen

• Hun lichtrendement is ongeveer dubbel zo groot als dat van klassieke gloeilampen. Om energie te besparen, opteren we best voor lampen met een laag vermogen : er is in de handel een grote verscheidenheid aan lampen - van 20 tot 500 Watt - verkrijgbaar.
• Hun levensduur is dubbel zo lang als die van klassieke gloeilampen (namelijk ± 2.000 uren).
• Dankzij hun kleine omvang passen ze in compactere lichtstandaarden.

• Omdat de temperatuur van de gloeidraad te hoog oploopt voor gewoon glas, is de peer gemaakt van kwarts, een materiaal dat de ultraviolette stralingen niet tegenhoudt. Aangezien die stralingen kankerverwekkend zijn, is het gevaarlijk om er van dichtbij en gedurende langere tijd aan blootgesteld te worden. Een gewone glazen (tussen)wand is echter voldoende om dat gevaar helemaal af te wenden.
• Het kwarts van de peer is breekbaar. Omdat vetsporen ze kunnen doen springen, doen we er best aan die sporen met een in alcohol gedrenkte doek te verwijderen.
• Ze zijn duurder dan de klassieke gloeilampen.
• De dimmers die vaak op halogeenlampen worden geïnstalleerd, hebben geen proportionele vermindering van de elektriciteitsconsumptie voor gevolg. Daarenboven leiden het gebruik van een dimmer en het verschil in spanning die deze in de lamp teweegbrengt, tot vroegtijdige slijtage.

We bedoelen de TL-, ES- of Lumilux-lampen. In die lampen is het niet een gloeidraad, maar het gas in de buis (namelijk kwikdamp) dat ultraviolette straling uitzendt. Die straling wordt in lichtfotonen omgezet bij het contact met de fluorescerende pigmenten op de binnenwand van de buis. Om te kunnen werken, moet zo'n lamp uitgerust zijn met een elektrische voorziening die een starter en een ballastweerstand bevat of met een elektronische weerstand die de beide functies vervult.

Voordelen

• Ze hebben een goed energierendement : 30 % van de elektrische energie wordt in licht omgezet. Ze besparen zes keer meer elektriciteit dan de traditionele peerlampen.
• Hun levensduur is zes à acht keer langer dan die van de klassieke gloeilampen (namelijk 6.000 à 8.000 uren).
• Ze zijn goedkoop.

• Ze hebben geen praktische afmetingen.
• Het licht dat ze verspreiden, is niet zo aangenaam.

Het zijn minder volumineuze en bijgevolg "energiebesparende" of "economische" varianten op de fluorescerende buislampen.De buis is in een U- of een cirkelvorm uitgewerkt en wordt soms met een glazen beschermingsstolp omgeven. De buis die wordt gebruikt, is fijner en korter. Bepaalde modellen zijn daarbovenop uitgerust met een elektronische stroomregelaar die het knipperen bij het aansteken tegengaat. Er bestaan twee types compacte lampen : de ene soort heeft een geïntegreerde starter (met schroeffitting) en de andere soort heeft een aparte starter.

Voordelen

• Ze hebben een erg lange levensduur, namelijk 6.000 à 8.000 uren.
• Ze passen in een gewone fitting (zoals een compacte fluolamp met geïntegreerde starter), waardoor ze in dezelfde staanders als de gewone gloeilampen kunnen worden gebruikt.
• Ze nemen weinig plaats in.

Hun kostprijs is hoog, maar is na 3.000 uren gebruik afgeschreven.
 

'De Wakkere Consument' is het halfmaandelijs magazine van het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties. Het blad bekijkt het verbruik in het licht van de grote vraagstukken van onze tijd. Vanuit die optiek wordt ook heel wat aandacht besteed aan de relatie tussen verbruik en milieu.