De nieuwe campagne van de wasmiddelenfabrikanten

De meeste huishoudklusjes brengen vervuiling, afval en andere milieuproblemen mee. Vooral met de was is dat het geval. Onze waspoeders vervuilen het water, verslinden energie en de lege dozen stapelen zich op. De impact die ze hebben wordt nog vergroot door onze veranderde gewoonten: we doen steeds vaker kleinere wasjes en we wachten niet meer tot het wasgoed echt vuil is. Daarom kan een gedragsverandering van de consument bijdragen tot een gezonder milieu.

De waspoederfabrikanten pikken daarop in door een actieprogramma te lanceren dat de druk op het milieu door de wasmiddelen wil verlichten. Dit programma draait vooral rond een informatiecampagne voor het grote publiek. Omdat ze zich bewust zijn van de invloed die een verandering in wasgedrag op het milieu heeft, moedigen het Brussels Observatorium van de Duurzame Consumptie, Ecoconsumptie Vlaanderen en het Waalse Réseau Eco-consommation de consumenten aan om meer milieubewuste keuzes te maken. Deze keuzes betreffen zowel de aankoop van het waspoeder en de wasmachine als hun gebruik.

De fabrikanten en de verbruikersverenigingen lijken dus een lijn te trekken. Bij nader toezien nemen ze echter heel verschillende standpunten in.

Een gedragscode aannemen

DETIC, het Belgisch-Luxemburgs verbond van wasmiddelenfabrikanten, lanceerde in januari ‘99 een sensibilisatiecampagne voor heel België. Daarmee onderwierp ze zich aan de code voor goed milieugedrag inzake huishoudelijke wasproducten.

Wanneer een fabrikant deze code aanneemt, verbindt hij er zich vrijwillig toe, op Europees gebied, inspanningen te leveren om

• het verbruik van waspoeder per inwoner met 10% te verminderen,
• de hoeveelheid verpakkingsmateriaal voor huishoudelijke wasproducten per inwoner met 10% te verminderen,
• de hoeveelheid moeilijk biologisch afbreekbare stoffen in huishoudelijke wasproducten per inwoner met 10% terug te schroeven,het energieverbruik per wasbeurt met 5% te verminderen.

De Commissie zal in 2002 een eindrapport ontvangen over de toepassing van deze code in 18 Europese landen.

In België wordt het actieprogramma onderschreven door de grote wasmiddelenproducenten en door de distributeurs die wasproducten onder hun eigen merknaam verkopen.

In België steunt de actie vooral op een perscampagne, op een verklarende folder die via de verkooppunten wordt verspreid en op een bericht dat op de huishoudelijke wasproducten wordt aangebracht. Dat laatste brengt mee dat de consument een nieuw visueel herkenningsteken voor de actie van de fabrikanten op de verpakkingen zal zien verschijnen.

De « goede bedoelingen » van de wasmiddelenfabrikanten

De verbruikersverenigingen wachten al lang op een initiatief vanuit de privé-sector om de milieu-impact van de wasproducten te verminderen. Ze zijn heel tevreden over de gids voor goede praktijken die op Europese schaal wordt geïntroduceerd. Ze zijn ook heel tevreden dat er concrete objectieven werden gesteld om het verpakkingsafval, de watervervuiling en het energieverbruik in huis te verminderen. Maar de inhoud van de Europese code en vooral van de Belgische campagne doet vragen rijzen over de « milieugevoeligheid » van de betrokken privé-sector. Het lijkt er immers veeleer op dat die zich een imago van milieuvriendelijkheid wil aanmeten op de kap van de consumenten, aangezien die alle inspanningen moeten leveren.

En de wasmiddelen?

De teksten van de Europese aanbeveling en van de Europese code voor goede praktijken blijven erg op de vlakte en zijn dus erg vaag. Het is bijvoorbeeld moeilijk uit te maken op welke manier de wasproducten en hun productieprocédés milieuvriendelijker zullen worden gemaakt. Welke « moeilijk biologisch afbreekbare stoffen » worden bedoeld? Op welke energie wil men besparen? Op die energie die de consument verbruikt (via het wasprogramma) of op de energie die voor de productie van het detergent nodig is? De producenten gaan op geen enkel punt concrete verbintenissen aan voor het gebruiken van minder milieuvervuilende producten, zoals de geconcentreerde poeders of de producten die beantwoorden aan de criteria voor de toekenning van de Europese millieukeurmerken.

Met een kanon op een mug schieten

Op het gebied van de doelstellingen die men zou kunnen verwezenlijken indien de sector zich tot het promoten en produceren van hoofdzakelijk geconcentreerde poeders zou verbinden, is het Europees programma weinig ambitieus, vooral op het punt van het minderen van de detergentconsumptie en het terugdringen van de hoeveelheid verpakkingsafval.

De hele Belgische campagne steunt voornamelijk op een consumentenvoorlichting die erop gericht is hen te stimuleren om hun wasmachine en hun wasproducten milieuvriendelijker te gebruiken. De tips die daarvoor worden gegeven, zijn weinig vernieuwend en soms erg ingewikkeld geformuleerd. Nemen we de tip om de wasmachine niet te « onder-laden »: dat is veel minder concreet dan te vragen om de machine enkel met volle trommel te gebruiken. Die tips hebben niets te maken met een keuze voor milieuvriendelijker wasproducten.

De « groene zaak » heeft een brede rug

Meer nog dan met de lauwe vooruitstrevendheid en het gebrek aan kooptips voor milieuvriendelijke wasproducten, hebben de verbruikersverenigingen problemen met het gebruik van nog maar eens een nieuw ecologisch geïnspireerd logo op bepaalde producten. De informatie over eventuele milieuvriendelijke eigenschappen moet zo duidelijk mogelijk blijven. Ze zou zich eigenlijk best beperken tot de labels, die door onafhankelijke organismen gecontroleerd worden.

Het nieuwe logo vergroot de verwarring bij de consumenten om twee redenen:

• Aangezien het logo op waspoeders voorkomt, kan het de indruk wekken dat die positieve milieueigenschappen hebben. Dat is niet het geval, want het logo zal vanaf nu verschijnen op de meeste verpakkingen van wasproducten die aan geen enkel milieucriterium (bijvoorbeeld de criteria voor het Europese milieukeurmerk) beantwoorden.
• Aangezien het logo verschijnt op een moment dat ook een milieukeurmerk voor wasproducten zal worden ingevoerd, lijkt het ons duidelijk dat de consumenten moeilijk het onderscheid tussen die twee nieuwe logo’s zullen maken.

Daarom dringen wij erop aan dat de Commissie voor milieureclame en -etikettering zich buigt over de etiketten met een ecologisch geïnspireerd logo op producten of verpakkingen die geen enkele positieve milieueigenschap hebben.

Meer weten?

Observatorium van de duurzame consumptie
Riddersstraat 18
1050 Brussel
tel. 02/547.06.83
fax 02/547.06.01
E-mail: label@ecoline.org

'De Wakkere Consument' is het halfmaandelijs magazine van het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties. Het blad bekijkt het verbruik in het licht van de grote vraagstukken van onze tijd. Vanuit die optiek wordt ook heel wat aandacht besteed aan de relatie tussen verbruik en milieu.