Het zuinige huis

Dat het met het milieu niet bijster goed gaat, weten we intussen wel. We moeten de vervuiling van het leefmilieu terugschroeven en mogen niet langer de uitputbare voorraden grondstoffen zoals water, energie en mineralen aan het huidige tempo opsouperen.

Als individuele consument kunnen we daartoe zeker bijdragen, zelfs zonder dat onze levenskwaliteit daarbij moet inboeten.

Het huishoudelijk energiegebruik in Europa is goed voor bijna de helft van het totale verbruik in de Unie. In elk huis zitten drie grote energievreters: het warm water, de verwarming en het huishoudelijk werk. Het warm water en de huishoudelijke karweitjes nemen gemiddeld 20 tot 30 procent van het totaal voor hun rekening.

Alle huishoudapparaten gebruiken natuurlijk niet even veel. De boiler of het doorstroomapparaat voor sanitair warm water is de grootste slokop. Andere grote verbruikers zijn fornuis, diepvriezer en koelkast, vaatwasser, wasmachine, droogkast en verlichting. Het jaarverbruik van kleine elektrische toestellen zoals scheerapparaat, mixer en stofzuiger is verwaarloosbaar of kan nauwelijk beïnvloed worden door de gebruiker.

70 tot 80 procent van het huishoudelijk energieverbruik gaat naar de verwarming van de woningen. Een doorsnee Belgisch gezin geeft ongeveer 20.000 tot 30.00 frank per jaar uit aan verwarming. Greenpeace gaf een brochure over isolatie en verwarming uit, waaruit je kan leren hoe je een huis kan (ver)bouwen dat verwarmd wordt met 5.000 tot 10.000 frank per jaar!

De warmtebronnen die wij westerlingen in de loop der tijden verkozen, zijn zeer gevarieerd. De Romeinen kenden al vloerverwarming met warme lucht, maar door de invallen van barbaarse volksstammen (onze voorouders...) ging die technologie in de 5de eeuw verloren. Tot de 17de eeuw was er alleen de open haard, die wij nog altijd gebruiken, maar dan vooral omwille van de sfeer. Dan kwamen de kachels. De beruchte Londense smog was vooral aan de uitstoot van de huiselijke kolenkachels te wijten. Op het einde van de 19de eeuw verscheen de centrale verwarming. Tegenwoordig vind je een ruim aanbod, voor elk wat wils. De laatste jaren is de allesbrander heel populair geweest, maar die is op zijn retour. Bij de verbranding komen allerlei giftige stoffen vrij. Bovendien is het energierendement vaak zeer laag. Tegelkachels, daarentegen, halen rendementen van zowat 80 procent. Toch lijkt hij in België niet echt door te breken.

Tochtige Belgen

In België jagen we de warmte nog steeds door deuren, ramen, dak en vloeren buiten. Alleen Ierland en Turkije isoleren hun huizen nog slechter dan wij. Zweedse huizen, bijvoorbeeld, zijn veel beter geïsoleerd. Een nieuw huis in Zweden heeft zowat twee keer minder energie nodig voor de verwarming dan een nieuw huis in België, ook al daalt de temperatuur er ‘s winters tot 30 graden onder nul!

De beste keuze zijn aparte gaswandkacheltjes in elke kamer. Die zijn heel efficiënt, vooral als ze onregelmatig worden gebruikt.

Een centrale verwarming moet goed afgesteld zijn en uitgerust met de nieuwste technieken. Ook worden blote leidingen, bijvoorbeeld in de kelder, het best voorzien van een aaneengesloten buisisolatie. Die investering wordt zeer snel terugverdiend.

Een goede isolatie is trouwens overal waar grote warmteverliezen optreden noodzakelijk. Niet alleen muur- en dakisolatie zijn belangrijk. Ook het dichtstoppen van spleten en tochtkieren rond ramen en deuren, nauw aansluitende gordijnen en een goede vloerisolatie spelen een niet te onderschatten rol. Men kan een huis niet overisoleren, hoewel veel mensen bang zijn van vochtproblemen en de weerman vooral rond deze tijd waarschuwt voor CO-vergiftiging, die hij dan onder andere aan overisolatie wijt. Natuurlijk moet je je huis geregeld verluchten, maar dat gebeurt dan veel efficiënter door de ramen wijd open te zetten en het eens flink door het hele huis te laten tochten. Lang hoeft dat niet te duren; voor een slaapkamer is tien minuten genoeg. Voor tocht hoef je niet bang te zijn; een verkoudheid krijg je alleen door een virus en niet door lucht in beweging. Je wordt zieker door bij de kachel te zitten broeien, terwijl je een verkoudheid in de eerste stadia soms kunt tegenhouden door eens flink uit te waaien. Wist je trouwens dat de angst voor tocht misschien het oudste bijgeloof is ter wereld? De prehistorische mens voelde de wind door de luchtgaten in zijn grot spelen en dacht dat het een boze geest was.

Iedereen is het echter niet eens met die open ramen. De brochure ‘Zuinig met energie bij het (verbouwen)’(1) breekt een lans voor andere ventilatiesystemen, door natuurlijke en/of mechanische aan- en afvoer. Door de ramen open te zetten, zouden de kamers te sterk afkoelen, terwijl de ventilatie te kort duurt om enig drogend effect op wandbekleding, meubels en linnen te hebben. Het gevoel speelt hier natuurlijk ook erg mee. Heel wat mensen voelen zich opgesloten, als er niet af en toe een raam open kan.

Hoe dan ook, met een goede isolatie van het huis kun je tot bijna de helft besparen op verwarmingskosten, zodat de meerprijs van de isolatie in de kortste keren terugverdiend is.

Isoleren is deskundigenwerk, laat je dus adviseren.

Zorg er wel voor dat je huis geen serre wordt. De glasoppervlakte mag niet meer beslaan dan een zesde van de vloeroppervlakte. Met zonneweringen heb je in de zomer geen airconditioning nodig (trouwens een bron van verkoudheden, omdat de geïnfecteerde lucht steeds blijft ronddraaien) en hoogrendementsisolatieglas houdt het geluid en de warmte tegen.

De meest doeltreffende besparing blijft natuurlijk het naar beneden draaien van de verwarmingsknop en een warmere trui aantrekken. Het kan echter ook comfortabeler, door bijvoorbeeld alleen de hoofdvertrekken in huis te verwarmen en de installatie ‘s nachts en op momenten dat er niemand thuis is wat lager te zetten.

Greenpeace heeft een heel interessante brochure over energiebesparing uitgegeven, met tal van onschatbare tips.

Een andere brochure werd samengesteld door onze medewerker Paul Van Cappellen: ‘Duurzame consumptie: water, energie en vervoer’. Uitg. Coface, Londenstraat 17, 1050 Brussel - tel. 02/511.41.79.

Zelfs minister Luc Van den Brande gaf een brochure uit over rationeel energiegebruik. ‘Zuinig met energie in uw belang’ werd uitgegeven door de Administratie Economie, Markiesstraat 1, 1000 Brussel, tel. 02/553.39.55.

Deze dienst gaf ook de brochure (1) ‘Zuinig met energie bij het (ver)bouwen - Isoleren, verwarmen en ventileren van een woning’ uit.

Kandidaat bouwers en -verbouwers kunnen ook inlichtingen vragen aan Global Action Plan Vlaanderen, Blijde Inkomststraat 109, 3000 Leuven, tel. 016/23.26.49.

Telefonisch informatiepunt voor verbruikers met praktische vragen over duurzame producten en een milieuvriendelijk gebruik ervan: Vlaamse Eco-Consumptietelefoon: 078/15.20.41.

'De Wakkere Consument' is het halfmaandelijs magazine van het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties. Het blad bekijkt het verbruik in het licht van de grote vraagstukken van onze tijd. Vanuit die optiek wordt ook heel wat aandacht besteed aan de relatie tussen verbruik en milieu.