Wanneer je van plan bent om binnenkort een huis te renoveren of te bouwen, dan geeft deze brochure jou de nodige informatie om te kiezen voor energiezuinige en betaalbare oplossingen.

Door het opvolgen van enkele eenvoudige tips, zullen niet enkel uw energiefacturen minder hoog zijn, je spaart daarenboven het leefmilieu door een lager energieverbruik.

De financiële balans op het einde van de brochure, is er duidelijk één in je voordeel. Indien er al een kleine meerkost is, door het (ver)bouwen, dan nog wordt deze vlug terugverdiend door een gereduceerde energierekening.

Jaarlijks spendeert een huishouden van drie tot vier personen een gemiddelde van 50.000 Bfr. aan energierekeningen, waarvan een aandeel van 44% voor verwarming en de overige 56% voor elektrische toestellen.

Wanneer je echter een "laag-energie-huis" realiseert, dan heb je twee tot drie keer minder energie nodig dan in een vergelijkbare traditionele woning. Dit is een norm die reeds jaren gehanteerd wordt in onder andere Scandinavië en Duitsland. Wist je dat een nieuw huis in Zweden, waar de temperatuur 's winters tot soms -30°C daalt, twee keer minder energie nodig heeft voor verwarming dan een gemiddelde Belgische nieuwbouw!

• Koop of bouw geen groter huis dan nodig: hoe groter de woning, hoe groter het energieverbruik
• Een rijhuis is de zuiniger dan een alleenstaand huis: bij zo'n woning moet je bovendien slechts twee gevels grondig isoleren.
• Verkies renovatie boven nieuwbouw.
• Oriënteer je huis met het woongedeelte naar het zuidwesten, dus naar de zonnewarmte.
• Oriënteer je huis met de garages, berghokken, … naar de noordkant.
• Plaats de meeste ramen aan de zuidwestkant, en zo weinig mogelijk aan de noordkant. Opgelet echter met te veel glas aan de zuidkant: dat kan zorgen voor oververhitting tijdens de zomer.
• Kies een goede architect en een goede aannemer, die technisch goed onderlegd zijn, en voldoende rekening houden met je wensen.
• Doe onmiddellijk goed wat je in de komende 30 of 40 jaar niet meer kan veranderen (bijvoorbeeld het glas in de ramen, goed geïsoleerde spouwmuren), achteraf kan je dit niet meer veranderen zonder hoge kosten
• Tijdelijke, goedkope oplossingen zijn bijvoorbeeld wel mogelijk voor de binneninrichting.

Een zeer goede isolatie is de belangrijkste factor voor een efficiënte verwarming van uw woning. Een doorsnee gezin in België geeft ongeveer 20.000 tot 30.000 Bfr. per jaar uit aan verwarming. U kunt echter uw huis zo isoleren dat de kostprijs voor uw verwarming daalt tot 5.000 à 10.000 Bfr. per jaar. Opmerkelijk is dat investering in isolatie niet noodzakelijk impliceert dat uw huis meer zal kosten dan een traditioneel huis. Deze extra uitgaven voor de isolatie kunnen bijvoorbeeld gecompenseerd worden door kleinere en dus goedkopere verwarmingsinstallaties.
 

Een belangrijk gegeven voor het isoleren van uw woning

 

De isolatiewaarde

De isolatiewaarde wordt uitgedrukt in maximale warmteverliezen of k-waarde (Watt per m² .°C) voor de verschillende delen van een gebouw. Hoe kleiner de k-waarde, hoe kleiner de warmteverliezen en hoe beter de isolatie.

De isolatiewetgeving bepaalt een minimumnorm voor isolatie, maar zelfs indien je isoleert volgens de wettelijke normen, zal je nog veel energie verspillen.

Vandaar dat de onderstaande tabel en dan voornamelijk de derde kolom van cruciaal belang is bij het opstellen van je contract met de architect.

Isolatiewaarden in Watt/m².°C

-	Warmteverliezen in een typisch bestaande woning	Maximale warmteverliezen volgens de wettelijke norm	Maximale warmteverliezen zuinige woning	Isoltiedikte zuinige woning
Muren	1.5	1.0	< 0.25	c.a. 15 cm
Ramen	6.0	3.0	< 1.30	verbeterd dubbel glas
Dak	2.0	0.6	< 0.20	c.a. 20 cm
Vloeren  (op volle grond)	3.0	1.2	< 0.35	c.a. 10 cm
Totaal (gemiddeld)	1.5	0.55	0.35 - 0.40	-

(Bron: Zuinig met energie, Greenpeace,1998)
 
 

De praktische toepassing

 

Het isoleren van de muren

Wanneer je de buitenmuren van een nieuwbouw wil isoleren kies je best voor de geïsoleerde spouwmuur of voor houtskeletbouw.

Wanneer je de buitengevels, van een bestaand huis beter wil isoleren kiest je best voor één van de volgende methodes.

Voor de isolatie van platte daken zijn er slechts twee goede uitvoeringsmethoden.

Voor de isolatie van hellende daken zijn volgende methoden toepasbaar.

Dakvensters
Het beste isolerende glas gebruiken

De vloeren mogen absoluut niet vergeten worden bij de isolatie van uw huis. Best plaats je 10 cm drukvaste platen minerale wol.
 
 

Het vermijden van koudebruggen

Koudebruggen zijn plaatsen waar de isolatie onderbroken is. Zij geven aanleiding tot grotere warmteverliezen en eventuele vochtafzetting door condensatie.
 
 

Het luchtdicht afwerken van geïsoleerde bouwdelen

Het doel van deze luchtdichte afwerking is tweeledig:

• Daar het de stilstaande lucht is, opgesloten in het isolatiemateriaal, die voor een goede isolatie zorgt, is deze luchtdichte afwerking cruciaal om lage isolatiewaarden te bereiken.
• Deze luchtdichte afwerking belet vocht de isolatie binnen te dringen, waardoor aantasting van de isolatie en condensatie voorkomen wordt.

Minerale wol ( rotswol of glaswol) en cellulose:

• voldoen aan de minimumeisen betreffende kwaliteit, milieu, gezondheid en betaalbaarheid
• volledig of grotendeels gemaakt uit natuurlijke grondstoffen, recycleerbaar
• bij het gebruik van minerale wol draag je best handschoenen en nauwaansluitende kleren om huidirritaties te vermijden
• bij het verwerken van minerale wol en cellulose is het aangeraden om een stofmasker te dragen
• minerale wol is het best bestand tegen vocht en brand
• minerale wol is sterk aansluitend en dus effectief bij het voorkomen van koudebruggen

• af te raden, daar zij niet zo milieuvriendelijk zijn

• onder andere vlas en schapenwol
• chemisch behandeld om ze brandveiliger te maken
• veel duurder dan minerale wol en cellulose

• De ondergrondse bouwdelen dienen altijd geïsoleerd te worden met cellenglas of geëxtrudeerd polystyreen.

De isolatiewaarde van een raam wordt niet enkel bepaald door de kwaliteit van het glas, maar ook door die van het kader.

In een goed geïsoleerd huis heb je maar weinig energie nodig om te verwarmen. De keuze van de soort verwarming wordt dan minder belangrijk. De grote uizondering hierop blijft evenwel de elektrische verwarming. Zelfs in een "laag-energie-huis" blijft elektrische verwarming onverantwoord.

Wel van belang is de keuze van je verwarmingstoestel: een verwarmingsinstallatie moet goedkoop zijn en een relatief hoog rendement hebben.
 

Ventilatie is nodig om de lucht te verversen en het vocht, dat geproduceerd wordt in de woning, af te voeren. Er zijn verschillende manieren om te ventileren.
 

Korte en geïsoleerde leidingen:

• de leidingen voor warm water moeten zo kort mogelijk zijn
• de isolatie van de leiding moet twee keer zo dik zijn als de diameter van de leiding
• voor leidingen tussen het warmwatertoestel en de aftappunten in de keuken, inclusief wasmachine en vaatwasmachine, is een directe dunne leiding met een buitendiameter van maximum 12 tot 15 mm van belang
• de leiding naar de badkamer dient uitgevoerd te worden in standaarddikte
• keuken en badkamer liggen best naast of boven elkaar en aan dezelfde kant van het huis, zodat één warmwatertoestel met een leiding van minder dan vijf meter al het warm water voor keuken, bad, douche en lavabo kan leveren
• als de afstand tussen de kraan en het warmwatertoestel groot is, gaat veel water verloren

• een spaardouchekop verbruikt 5 tot 7 liter water per minuut ( normale douchekoppen verbruiken 10 tot 18 liter water per minuut)
• debietgrenzers kunnen gebruikt worden voor de andere aftappunten, zoals kranen van wastafels, en zorgen ervoor dat het water niet te snel uit de kraan komt

•  kies voor een gasgeiser met een elektronische ontsteking en zeker niet voor een elektrische warmwaterboiler
• de energie die een waakvlam van een gasgeiser verbruikt, volstaat om een energiezuinige woning bijna twee koude wintermaanden lang te verwarmen

• een moderne en energiezuinige ketel, zoals een condensatieketel op gas, produceert het sanitair warm water onafhankelijk van dat van de verwarming en behaalt dus hoge rendementen
• je bespaart bovendien op de installatie, daar één toestel voor verwarming en warm water zorgt

In de onderstaande tabellen worden de belangrijkste kosten samengevat voor een "laag-energie-huis" in vergelijking met een doorsneewoning. De prijzen zijn inclusief installatie en exclusief BTW, tenzij anders vermeld. De cijfers zijn afkomstig uit een publicatie van Greenpaece (Zuinig met energie, 1998) waarbij Greenpaece zich baseert op cijfers uit Test-Aankoop (Centrale verwarming) en het Borderel van de Eenheidsprijzen van de Belgische Unie van Architecten (Beter bouwen en verbouwen, maart 1998).

Uit de tabellen blijkt dat een "laag-energie-huis" minder of hoogstens 60.000 Bfr. meer kost dan een doorsnee woning. Daarenboven is het huis comfortabeler en zal je jaarlijks 25.000 Bfr. en meer aan energie besparen.
 
 

Renovatie van een rijhuis

Financiële balans voor renovatie van een rijhuis en vergelijking tussen een doorsneehuis en een "laag-energie-huis"
 

"Laag-energie-huis"	Meerkosten (Bfr.)	Minderkosten (Bfr.)	Totaal (Bfr.)
Isolatie bestaande voor- en achtergevel	81.000 (1)	-	-
Isolatie dak	20.000 (2)	-	-
Isolatie vloeren	5.000	-	-
Glas, koepels en/of dakvensters	20.000	-	-
Centrale verwarming + warm water	-	321.500 à 416.500	-
Gevelkachels	100.000	-	-
Warmwatergastoestel zonder waakvlam	30.000	-	-
Ereloon architect en energieadviseur (3)	20.000	-	-
TOTAAL	276.000	321.500 à 416.500	-45.500 à -140.500  Besparing

(1) Sterk afhankelijk van de afwerking van de nageïsoleerde gevel
(2) Zonder de eventuele kosten van een onderdak. De opgegeven prijs slaat dus enkel op de extra kosten voor isolatiemateriaal en extra kepers of V-rails om meer dan 7.5 cm dik te kunnen isoleren in een bestaand hellend dak.
(3) Het gedeelte van het honorarium van de architect voor de energieaspecten, of het extra honorarium voor een energieadviseur die de architect assisteert
 
 

Renovatie van een vrijstaande woning

Financiële balans voor renovatie van een vrijstaande woning en vergelijking tussen een doorsneehuis en een "laag-energie-huis"
 

"Laag-energie-huis"	Meerkosten (Bfr.)	Minderkosten (Bfr.)	Totaal (Bfr.)
Isolatie van drie gevels	184.500 (1)	-	-
Isolatie dak	20.000 (2)	-	-
Isolatie vloeren	5.000	-	-
Glas, koepels en/of dakvensters	20.000	-	-
Centrale verwarming + warm water	-	321.500 à 416.500	-
Gevelkachels	100.000	-	-
Warmwatergastoestel zonder waakvlam	30.000	-	-
Ereloon architect en energieadviseur (3)	20.000	-	-
TOTAAL	379.500	321.500 à 416.500	-37.000 à 58.000  Besparing of meerkost

(1) Sterk afhankelijk van de afwerking van de nageïsoleerde gevel. We veronderstellen dat twee gevels goedkoop worden afgewerkt ( 1.200 Bfr. per m²), één duurder ( 1.500 Bfr. per m²), en dat de vierde gevel (liefst die aan de zuidkant) niet nageïsoleerd wordt.
(2) en (3) Zie de voetnoten 2 en 3 van de vorige tabel.
 
 

Nieuwbouw

Financiële balans voor nieuwbouw en vergelijking tussen een doorsneehuis en een "laag-energie-huis"
 

"Laag-energie-huis"	Meerkosten (Bfr.)	Minderkosten (Bfr.)	Totaal (Bfr.)
Extra isolatie muren	40.000 (1)	-	-
Isolatie dak	20.000 (2)	-	-
Isolatie vloeren	5.000	-	-
Glas, koepels en/of dakvensters	30.000	-	-
Centrale verwarming + warm water	-	321.500 à 416.500	-
Gevelkachels	100.000	-	-
Warmwatergastoestel zonder waakvlam	30.000	-	-
Ereloon architect en energieadviseur (3)	30.000	-	-
TOTAAL	255.000	321.500 à 416.500	-65.500 à -161.500  Besparing

(1) We veronderstellen isolatie in de spouwmuur of een massieve muur. De extra kosten slaan dan op de extra kosten van isolatiemateriaal, en de installatie ervan ten opzichte van het referentiegeval (wettelijk minimum, 6 cm in de muren)
(2) en (3) Zie de voetnoten 2 en 3 van de eerste tabel.
 
 

COLOFON EN BESTELLINGEN

Deze brochure is een uitgave van: Het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties Riddersstraat 18, 1050 Brussel Tel: 02/547.06.11, fax: 02/547.06.01

Auteur: OIVO  Lay-out: OIVO

Wij beschikken wij nog over een hele reeks andere interessante publicaties. Via onze site bieden wij trouwens nog een boel andere informatie en diensten aan.