Tot die consumentenrechten behoort naast

het recht op bescherming van de economische belangen;
het recht op de bescherming van veiligheid en gezondheid;
het recht op vertegenwoordiging; en 
het recht op schadevergoeding;

het recht op informatie.
 

Wil de consument immers uit het groeiend aanbod van producten en diensten een welbewuste keuze kunnen maken dan moet hij kunnen beschikken over de nodige informatie onder meer om het aangeboden product of dienst te identificeren en te onderscheiden van andere.

De nodige informatie impliceert vooreerst het verkrijgen van de elementaire feitelijke gegevens over eigenschappen en aspecten van de producten en diensten. Op basis van gegevens zoals aard, kwaliteit, hoeveelheid en prijs, maakt de potentiële koper een eerste selectie in het gamma van aangeboden producten en diensten. De verhouding prijs-kwaliteit moet kunnen vastgesteld worden opdat de consument de verschillende producten met elkaar kan vergelijken. Deze verschillende vermeldingen worden door de aanbieders aangegeven onder de vorm van de prijsaanduiding en de productinformatie.

Sommige producten of diensten kunnen zonder een aantal aanwijzingen omtrent het gebruik of zonder de nodige waarschuwingen niet veilig gebruikt worden. De nodige instructies omtrent het passend gebruik zijn vaak onontbeerlijk.

Het doel van informatie wordt in diverse beleidsnota's verwoord .

De kopers moeten over voldoende informatie beschikken om :

1.      kennis te bekomen over de belangrijkste kenmerken van de aangeboden goederen en diensten;
2.      een rationele keuze te kunnen maken tussen concurrerende producten en diensten;
3.      deze producten en diensten veilig en op bevredigende wijze te kunnen gebruiken;
4.      een schadeloostelling te kunnen eisen voor eventuele schade, veroorzaakt door de koop of aanschaf.

Het recht op informatie heeft aldus twee beweegredenen en speelt in verschillende fasen.  Informatie is nodig voor de aankoopbeslissing en informatie is noodzakelijk voor een adequaat en veilig gebruik.  Het recht op informatie betekent zowel een bescherming van de economische belangen van de consument als de bescherming van zijn gezondheid en veiligheid. 

Het recht op informatie is vertaald naar etikettering en de wetgevende overheden bepalen op welke wijze de voorschriften moeten ingevuld worden.
 

Als u iets koopt is het belangrijk te weten wat u koopt, moet u met andere woorden de benaming (her)kennen, is de samenstelling interessant om weten, en stelt zich de vraag of er speciale kenmerken verbonden zijn aan de koopwaar,...
De prijs zal vaak een doorslaggevend element vormen.
En bij voorkeur weet u ook hoeveel u krijgt voor uw geld.

U vindt die informatie op of rond een product en bij een dienst.
Het etiket is een bron van informatie.
 
 

BELANG VAN EEN ETIKET

Het etiket is gegroeid met de ontwikkeling van de verpakking.  Doordat producten meer en meer verpakt worden, wordt het moeilijker om te weten wat je koopt.  Zonder wikkel hebt u bij ingeblikte groenten het raden naar de inhoud en de kwaliteit.  Zonder gegevens over grootte wordt het moeilijk een strijkplankovertrek aan te schaffen. De tuin zou mooi worden bij het planten van bloembollen zonder dat u weet hebt van soort en andere karakteristieken.
Het informatief belang van een etiket is dan ook groot.

De fabrikant kan nochtans verschillende redenen hebben om een etiket aan te brengen.
Hij gebruikt het allereerst om zijn product van een ander te kunnen laten onderscheiden en als informatieverstrekker.  In ons huidig distributiesysteem is er geen rechtstreekse informatie meer van producent tot verbruiker, en in de zelfbedieningswinkels nemen de winkeliers deze taak niet waar.  De verbruiker is dus op zichzelf aangewezen om de informatie over samenstelling, kwaliteit, ... van het product te achterhalen.  Vandaar het grote nut van een goed etiket voor de consument.
Maar de fabrikant kan het etiket ook gebruiken als blikvanger.  Hoe meer (de verpakking en) het etiket opvalt hoe groter de kans dat het product opgemerkt wordt in de massaal aangeboden gelijkaardige artikels.

Bovendien kunnen etiketten een verkoopselement betekenen.  Aantrekkelijke, verleidelijke etiketten zetten aan tot kopen ; men vindt dezelfde beïnvloedingselementen terug op etiketten als in de reclame.

De verbruiker is om evidente redenen geïnteresseerd in alle mogelijke informatie over wat hij koopt.  In de eerste plaats verbruikt hij om een aantal individuele primaire behoeften zoals honger, huisvesting, kleding, ... te vervullen.  In onze samenleving betekent verbruiken echter ook meer: het is voor een belangrijk deel ook een vorm van communicatie.  Door de manier waarop we consumeren proberen we onder meer te etaleren wie we zijn.
Daarenboven spelen allerhande andere behoeften mee.
Bij voeding bijvoorbeeld zijn naast het hongergevoel ook gezondheidsredenen belangrijk; meer nog, heel wat culturele en sociale factoren spelen een rol bij het beantwoorden van de vraag "wat eten we vandaag ?"  De consument is dan ook gebaat bij een zo breed mogelijke en juiste informatie over wat op zijn bord terecht komt.  Een objectieve etikettering komt aan deze verzuchting tegemoet.
 
 

WETTELIJKE BESCHERMING

De wetgever, zowel de Belgische als de Europese, hebben maatregelen getroffen waardoor een aantal gegevens moeten vermeld staan op een etiket.

De Belgische Wet op de handelspraktijken  definieert etikettering als : de vermeldingen, aanwijzingen, gebruiksaanwijzingen, warenmerken, afbeeldingen of tekens die betrekking hebben op een product zelf of op een homogene dienst en die voorkomen op het product zelf of op enig verpakkingsmiddel, document, bordje, etiket, band of label dat bij dit product of deze dienst is gevoegd of daarop betrekking heeft.

Voor sommige producten is verder in wettelijke reglementeringen uitgewerkt wat er op een etiket moet staan.  Zo moeten bepaalde gegevens terug te vinden zijn op voorverpakte voedingswaren, tabakswaren, geneesmiddelen,...
Ook bij niet-verpakte waren moet u een minimum van gegevens krijgen.
Als u gebruik maakt van een dienst hebt u tevens recht op enige informatie.

Deze gegevens moeten dus duidelijk aangeven waar de consument aan toe is als hij een aankoopbeslissing neemt.  Let wel: ze moeten daarom nog niet op het product of dienst worden aangebracht.
 

Informatie is vaak moeilijk te onderscheiden van promotie en reclame.  Het onderscheiden van wettelijk verplichte informatie en zogenaamde kwaliteitslabels, gezondheidsclaims, milieuslogans, veiligheidsaanduidingen, enzovoort wordt een moeilijke klus.

Door haar definitie wordt de etikettering omschreven als een objectieve informatieverstrekker. Tegenover de objectieve informatie staat de reclame of de informatie die de verkoper of dienstverlener verschaft met de bedoeling zijn product of dienst te promoten met het oog op verkoop. 

De definitie van reclame verduidelijkt zelf het onderscheid.
Reclame is elke mededeling die rechtstreeks of onrechtstreeks tot doel heeft de verkoop te bevorderen, ongeacht de plaats of de aangewende communicatiemiddelen.

De etikettering omvat vermeldingen om te informeren terwijl reclameboodschappen vermeldingen zijn om de verkoop te bevorderen. 

Dit subtiele onderscheid eist van de consument een verscherpte aandacht.
 

Nochtans heeft de wetgever in de Wet op de handelspraktijken van 14 juli 1991 de verplichting ingebouwd dat er een duidelijk onderscheid moet zijn tussen reclame en etikettering.

De wetgever denkt hier luidop aan bijvoorbeeld een ander lettertype voor de vermeldingen van de etikettering en voor de reclame. De toekomst zal moeten uitwijzen hoe dit principe in de praktijk daadwerkelijk zal worden omgezet.
 

In geen geval mag de etikettering er oorzaak van zijn dat verwarring met een kwaliteitscertificaat mogelijk is.
Een  kwaliteitsmerk is een collectief merk, toegekend aan een product of een dienst omdat het bepaalde kwaliteiten of specifieke kenmerken bezit, die voorafgaandelijk als elementen van kwaliteitsniveau zijn vastgesteld. 
Het duidelijk herkenbaar symbool moet de consument de zekerheid bieden dat het aangeboden product of dienst een gewaarborgd kwaliteitsniveau vertegenwoordigt.

Een kwalifiteitscertificaat, toegekend door een beroepsvereniging, kan de indruk geven van een officiële toekenning.  Het logo op het product of dienst trekt ongetwijfeld potentiële kopers aan en biedt de verkoper bepaalde concurrentiële voordelen.
Door de mogelijke misleiding moeten dergelijke labels duidelijk onderscheiden blijven van de etikketteringsvoorschriften.  De wetgever wil vermijden dat er verwarring zou ontstaan tussen etikettering en kwaliteitscertificaten.

In het labyrint van opschriften zoekt de consument naar de etiketteringsdraad van Ariadne.