DUURZAME CONSUMPTIE MILIEUVRIENDELIJK VERBRUIKEN IN DE VOEDING, GEDURENDE DE VRIJETIJD EN OP REIS

 

CONSUMPTIEGEDRAG EN MILIEUBEWUSTZIJN

Sinds in 1987 het Brundtland-rapport de terminologie "duurzame ontwikkeling" wereldwijd introduceerde bogen velen het hoofd over het probleem van de opoffering van de natuur, energie en grondstoffen. Hoe kunnen we vermijden dat onze voortdurend toenemende (westerse) consumptie en productie leidt tot een onaanvaardbare milieubelasting van onze aarde? Vast staat dat de draagkracht van de aarde niet toereikend is om over de ganse aarde verspreid hetzelfde consumptiegedrag aan te hangen dat nu in het Westen de toon aangeeft : de term consuminderen duikt in deze context meer en meer op. Heel algemeen zouden we kunnen stellen dat duurzaam consumeren betekent dat we verbruiken op een manier waarbij we respect opbrengen voor het milieu en het zo weinig mogelijk belasten. Slechts zo kunnen ook de komende generaties nog welvaart en welzijn gegarandeerd worden.   Nochtans is duurzaam verbruiken niet vanzelfsprekend In ons consumptiegedrag draait het om een vervullen van individuele behoeften, waarbij (expliciet of impliciet) persoonlijke of meer sociale waarden kunnen worden nagestreefd. Laten we niet vergeten dat in onze westerse cultuur de persoonlijke waarden meer en meer centraal komen te staan. Dit creëert een tegenstelling tussen enerzijds de sociale waarde van het milieu en de persoonlijke waarden van de consument zoals genot, vrijheid en zelfontplooiing. Het "milieu" als sociale waarde is weliswaar de laatste jaren meer en meer op de voorgrond komen te staan in onze cultuur, maar dit dekt geen eenduidige lading. Het begrip duurzaamheid is bovendien bij consumenten een nog veel vager begrip en uit Nederlandse onderzoeken blijkt dat een hoog milieubewustzijn niet automatisch resulteert in een milieuvriendelijk consumptiepatroon. Het is ook duidelijk dat als men veranderingen in het consumptiepatroon wil teweegbrengen ook andere geledingen van de samenleving een bijdrage zullen moeten leveren. Hoewel consumenten uiteraard een essentiële rol spelen in consumptiepatronen (aankoop, gebruik en eliminatie) zullen ook de overheid en het bedrijfsleven hun verantwoordelijkheid moeten opnemen bij de totstandkoming van een duurzame samenleving.   Consumptie- én productiepatronen zijn bepalend We moeten niet alleen uitgaan van trendbreuken in consumptiepatronen, maar ook in productiepatronen. Men kan van de consument immers moeilijk verwachten dat hij duurzaam gaat consumeren als hij daartoe de mogelijkheden niet heeft. Voor een aantal sectoren zal de bijdrage voornamelijk vanuit de productie moeten geleverd worden. Die kan dan ondersteund worden met bijvoorbeeld keurmerken zodat de consument er op een eenvoudige manier op kan inspelen. Op andere terreinen kan vanuit de consumptie een voortrekkersrol gespeeld worden. Hier dient vooral een mentaliteitsverandering teweeggebracht worden. Dit kan ondersteund worden door sensibilisatie- en informatiecampagnes, maar ook wettelijke instrumenten zoals regulerende heffingen mogen niet geschuwd worden om gedragsveranderingen te stimuleren. Ter illustratie hiervan volgen twee voorbeelden : in de voedingssector zal bijvoorbeeld de verandering van het productiepatroon essentieel zijn, terwijl in de recreatie- en vakantiesector een mentaliteitsverandering belangrijk is. Zo blijkt toch uit een aantal Nederlandse onderzoeken. De voorbeelden zijn ook op andere gebieden typisch : elke dag wordt de consument geconfronteerd met keuzes omtrent voeding. Vakanties zijn daarentegen getypeerd door een grotere, beter voorbereide en minder alledaagse keuze. Daarenboven maken nog andere aspecten beide voorbeelden bijzonder interessant.

COLOFON EN BESTELLINGEN

Deze brochure is een uitgave van: Het Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties  Riddersstraat 18, 1050 Brussel  Tel: 02/547.06.11, fax: 02/547.06.01

OIVO, 1994

Auteurs: Magda De Meyer  Ingrid Vanhaevre  Paul Van Cappellen

TOP PAGINA

INHOUD BROCHURE

ANDERE PUBLICATIES

HOME ECOLIJN